Etki Düzenleme
Affect Regulation
Tanım
Bireyin hoş deneyimleri maksimize etmek ve hoş olmayanları minimize etmek amacıyla ruh halini veya duygusal durumunu değiştirme ya da kontrol etme girişimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir ortamda, yoğun bir anksiyete atağı geçiren danışanın, yaşadığı panik dalgasını bastırmak yerine dikkatini çevredeki nesnelere odaklayarak (topraklama tekniği) bilişsel yükünü değiştirmesi ve fizyolojik uyarılmışlığını düşürmesi bir etki düzenleme stratejisidir.
Derin Analiz
Etki düzenleme, bireyin içsel uyaranlar veya çevresel stresörler karşısında homeostatik dengeyi koruma kapasitesini ifade eder. Duygusal durumlar doğrudan bir irade kararıyla anında değiştirilemediğinden, bu süreç genellikle dolaylı stratejilere dayanır. Bilişsel düzeyde yeniden çerçeveleme (reframing) ve dikkat dağıtma; davranışsal düzeyde ilerleyici gevşeme ve meditasyon; psikodinamik ve otomatize düzeyde ise inkâr ve disosiasyon gibi bilinçdışı süreçler bu mekanizmanın alt bileşenleridir. Prefrontal korteksin limbik sistem üzerindeki inhibitör kontrolü ile yakından ilişkili olan bu süreç, yürütücü işlevlerin etkinliğiyle doğrudan mutababattır.
Etimoloji
Latince 'afficere' (etkilemek, duygu uyandırmak) ve Fransızca 'régulation' (düzenleme, kurala bağlama) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Duygu düzenleme (emotion regulation) kavramı ile sıklıkla karıştırılır. Duygu düzenleme daha çok bireyin anlık duygu durumunun yansımalarıyla ilgiliyken, etki düzenleme mevcut ruh halinden bağımsız olarak zorlu durumlarda sergilenen fiili performans kapasitesidir.