Etkilenme İhtiyacı
Need For Affect
Tanım
Bireylerin duygu uyandıran durumlardan kaçınma veya bu durumlara yönelme motivasyonundaki bireysel farklılıkları yansıtan kişilik boyutudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek etkilenme ihtiyacına sahip bir birey, trajik bir olay veya kamusal bir figürün ölümü gibi yoğun duygusal tepkiler uyandıran haberleri ve medya içeriklerini yakından takip eder, bu konularda derinlemesine duygusal paylaşımlarda bulunur. Buna karşın, düşük etkilenme ihtiyacındaki bir birey benzer haberlerden kaçınma eğilimi gösterir ve olayları daha mesafeli, bilişsel bir süzgeçten geçirir.
Derin Analiz
Kanadalı psikologlar Gregory R. Maio ve Victoria M. Esses tarafından literatüre kazandırılan etkilenme ihtiyacı, bilişsel düzeydeki 'bilişsel ihtiyaç' (need for cognition) kavramına paralel bir duyuşsal motivasyon yapısı sunar. Bu yapı, yüksek etkilenme ihtiyacına sahip bireylerin hem kendi içsel duygusal deneyimlerini zenginleştirmek hem de duygusal yoğunluğu yüksek dışsal uyaranlarla etkileşime geçmek için aktif bir çaba sarf ettiğini ortaya koyar. Nöropskikolojik düzeyde, bu motivasyonel yönelim ön beyin yapıları ve ödül devrelerinin duygusal uyaranları işleme biçimindeki bireysel varyasyonlarla, özellikle de limbik sistemin duygu odaklı dikkat süreçleri üzerindeki modülasyonuyla doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
İngilizce 'need' (ihtiyaç, gereksinim) ve Latince 'affectus' (duygu, tutku, ruh hali; *afficere* fiilinden türetilmiştir) sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Bilişsel ihtiyaç (need for cognition) kavramıyla sıklıkla karıştırılır; ancak bilişsel ihtiyaç bilgi işleme ve zihinsel çaba gerektiren görevlerden zevk almayı vurgularken, etkilenme ihtiyacı doğrudan duygusal deneyim arayışına odaklanır.