Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Fasine Olma

Fascination

Tanım

Bir kişiye, nesneye, aktiviteye veya fenomene karşı duyulan derin ilgi, çekim ya da büyülenme hali.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir nöroloji araştırmacısının, fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) ekranında, denek görsel bir illüzyonla karşılaştığı an saptanan ani ve keskin amigdala-prefrontal devre aktivasyonunu izlerken yaşadığı mutlak odaklanma ve hayranlık durumu.

Derin Analiz

Bilişsel ve davranışsal bilimler bağlamında fasine olma, dikkatin (özellikle istemsiz ve dışsal odaklı dikkatin) belirli bir uyarıcı tarafından tamamen rehin alınması sürecidir. Bu durum, dopaminerjik ödül devrelerinin aktifleşmesiyle tetiklenir ve prefrontal korteksin yürütücü işlevlerinin geçici olarak arka plana itilmesine yol açar. Psikanalitik kuramda ise bebeklerin dış dünyada algıladıkları (örneğin hareketli bir ışık gibi) uyaranlarla özdeşim kurarak onları zihinsel olarak 'mağlup etme' veya kontrol altına alma yönündeki ilkel çabasını ifade eder. Bireyin merak mekanizmasının en yoğun, hatta hipnotik düzeydeki tezahürüdür.

Etimoloji

Latince kökenli 'fascinatio' (büyüleme, cezbetme) kelimesinden türetilmiş olup, kökensel olarak 'fascinare' (büyü yapmak, gözünü boyamak) fiiline dayanır.

Karıştırmayın

Merak (curiosity) kavramıyla karıştırılır; merak genellikle bilgi eksikliğini gidermeye yönelik aktif bir arayışken, fasine olma uyarıcının kendisi tarafından pasif ama yoğun bir şekilde zihinsel olarak kuşatılma halidir.