-fili
-philia
Tanım
Tıp, psikiyatri ve psikoloji literatüründe belirli bir nesneye, duruma veya canlıya yönelik yoğun yönelimi, aşırı düşkünlüğü veya patolojik çekimi belirten sonek.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik pratikte, bir bireyin cinsel uyarılma için tipik olmayan nesnelere veya durumlara (örneğin cansız nesneler veya rızası olmayan bireyler) sürekli ve yoğun bir şekilde ihtiyaç duyması durumu, tanı kriterlerinde `-fili` ile biten ilgili bozukluk adı altında incelenir.
Derin Analiz
Psikopatoloji ve klinik seksoloji bağlamında `-fili` soneki, DSM-5 kılavuzunda parafinik bozuklukların sınıflandırılmasında merkezi bir rol oynar. Antik Yunancadaki dostluk veya sevgi anlamının aksine, modern klinik terminolojide genellikle tipik olmayan, normatif dışı ve bireyin işlevselliğini ya da başkalarının haklarını ihlal eden yoğun cinsel veya davranışsal yönelimleri tanımlamak için kullanılır. Nörobiyolojik düzeyde bu tür yönelimler, beyindeki ödül devreleri (özellikle mezolimbik dopaminerjik yolaklar) ile prefrontal korteksteki dürtü kontrol mekanizmaları arasındaki atipik etkileşimlerle ilişkilendirilir. Ancak her `-fili` uzantılı terim klinik bir bozukluk anlamına gelmez; bazıları (örneğin botanik veya entomolojideki ilgi alanları) tamamen zararsız yönelimleri ifade edebilir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'philia' (φιλία: dostluk, sevgi, düşkünlük) kökünden türetilmiş bir sonektir.
Karıştırmayın
-fobi (korku, kaçınma veya irrasyonel dehşet belirten sonek) ile sıklıkla zıt anlamlısı olarak karıştırılır ancak fobi kaçınma davranışı doğururken, fili yaklaşım veya yönelim barındırır.