Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Flaş Bellek

Flashbulb Memory

Tanım

Kişinin kendisi veya toplum için büyük bir öneme ve yoğun duygusal yüke sahip olayları, sanki zihinsel bir fotoğraf karesi gibi son derece canlı ve kalıcı şekilde hatırlaması olgusudur.

Örnek Vaka / Uygulama

2001 yılında ikiz kulelere yapılan 11 Eylül saldırıları sırasında Türkiye'de televizyon izleyen bir bireyin, haberi ilk duyduğu anda tam olarak nerede oturduğunu, elinde hangi eşyanın olduğunu, arka planda hangi müziğin çaldığını on yıllar boyunca sanki dün yaşanmış gibi net hatırlaması; ancak bu detayların bir kısmının zamanla yanlış hatırlama (konfabülasyon) süreçleriyle değişmiş olması.

Derin Analiz

Flaş bellek, bilişsel psikoloji ve bellek araştırmalarında, duygusal uyarılmanın (özellikle amigdala aktivasyonu yoluyla) otobiyografik bellek kodlanması üzerindeki etkisini inceleyen kritik bir kavramdır. Bireyler bu anılara karşı olağanüstü yüksek bir özgüvene ve doğrularına inanca sahiptir; zihinsel olarak olayın anını dondurulmuş bir kare gibi hatırlar. Ne var ki, Neisser ve Harsch'ın Challenger felaketi üzerine yaptığı klasik çalışmalar gibi modern bilişsel araştırmalar, bu anıların zamanla sıradan bellekler gibi erozyona uğradığını, tutarsızlıklar barındırdığını ve mutlak bir fotoğrafik kesinlik taşımadığını defalarca kanıtlamıştır. Yüksek güven, belleğin doğruluğuyla her zaman doğru orantılı değildir.

Etimoloji

İngilizce 'flashbulb' (fotoğraf makinelerinin eski model patlayan flaş lambası) + 'memory' (bellek/hatıra) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. 1977 yılında Roger Brown ve James Kulik tarafından literatüre kazandırılmıştır.

Karıştırmayın

Travmatik anı (PTSD bağlamındaki intruzif ve kaçınılan anılarla karıştırılır; flaş bellek mutlaka travmatik olmak zorunda değildir, olumlu ama şok edici/önemli bir olay da olabilir) ve otobiyografik bellek (daha geniş bir şemsiye terimdir, flaş bellek bunun özel bir alt kümesidir).

Keşfetmeye Devam Edin

Otobiyografik Bellek

Autobiographical Memory

Bireyin kendi yaşam öyküsüne ait epizodik deneyimler ile anlamsal bilgileri bütünleştiren, kimlik oluşumunun temelini atan kalıcı bellek sistemidir.

İncele

Amigdala

Amygdala

Temporal lobun derinlerinde yer alan, limbik sistemin kritik bir bileşeni olup duygusal işleme, tehdit algısı ve korku koşullanmasında merkezi rol oynayan badem şeklindeki nükleer kompleks.

İncele

Duygusal Bellek

Affective Memory

Bireyin geçmişte deneyimlediği duygusal yaşantıları ve bu yaşantılara eşlik eden somatik duyumları, benzer tetikleyicilerle yeniden deneyimlemesini sağlayan uzun süreli bellek alt sistemi.

İncele