Gelişimsel Amnezi
Developmental Amnesia
Tanım
Yaşamın erken evrelerinde geçirilen hipokampal hasara bağlı olarak ortaya çıkan, epizodik bellek bozukluğu ile karakterize ancak anlamsal belleğin korunduğu özel bir bellek patolojisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
12 yaşındaki bir çocuk, erken çocukluk dönemindeki geçici bir oksijen yoksunluğu nedeniyle okula gidebilmekte, coğrafya ve tarih sınavlarında başarılı olabilmektedir; ancak sabah kahvaltısında ne yediğini, dün okul bahçesinde kiminle oynadığını veya geçen hafta ailesiyle yaptığı tatili zihinsel olarak yeniden canlandıramaz veya hatırlayamaz.
Derin Analiz
Gelişimsel amnezi, genellikle perinatal hipoksi veya erken çocukluk döneminde yaşanan iskemi sonucu seçici olarak hipokampusun (özellikle CA1 bölgesinin) zarar görmesiyle tetiklenir. Çevredeki medial temporal lob yapıları —entorhinal, perirhinal ve parahippocampal korteksler— sağlam kalır. Bu nöroanatomik seçicilik, bellek sistemlerinin çift süreçli (dual-process) modellerini doğrulamak için kritik bir insan modeli sunar. Hastalar, epizodik bellek (otobiyografik ve geçmiş olayları zihinsel olarak yeniden yaşama kapasitesi) açısından ağır derecede yetersiz kalırken, anlamsal bellek (faktöriyel bilgi, kelime dağarcığı, genel kültür) normal veya yaşa yakın bir eğriyle gelişebilir. Bu durum, çocukların normal okullarda okuyabilmesini ve bilgi öğrenebilmesini sağlar ancak kendi yaşam geçmişlerine dair öznel anıları oluşturamazlar.
Etimoloji
İngilizce 'development' [gelişim/gelişme] ve Yunanca 'amnesia' [hatırlamama, unutkanlık < amnesia: unutkanlık, a- [değil] + mnasthai [hatırlamak]] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Edinilmiş amnezi (adult-onset amnesia) ile karıştırılır; edinilmiş amnezide yetişkinlikte kazanılmış tam bir bellek kaybı varken, gelişimsel amnezide beyin gelişimi devam ederken anlamsal bellek telafi edici mekanizmalarla gelişim gösterir.