Genel Problem Çözücü
General Problem Solver (GPS)
Tanım
Allen Newell ve Herbert A. Simon tarafından 1961 yılında geliştirilen, araç-amaç analizi (means-ends analysis) kullanarak farklı problem türlerini çözmeyi amaçlayan erken dönem bir bilişsel simülasyon ve yapay zeka programıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir satranç oyuncusunun şah mat pozisyonuna ulaşmak için rakibin vezirini düşürmeyi ara hedef olarak belirlemesi ve taşlarını bu amaca göre konumlandırması, GPS'in temelini oluşturduğu araç-amaç analizinin insan zihnindeki pratik bir yansımasıdır.
Derin Analiz
Genel Problem Çözücü (GPS), bilişsel bilimin doğuş yıllarında insan zihninin problem çözme süreçlerini bilgisayar kodu aracılığıyla modelleme çabasının en somut örneklerinden biridir. Sistem, insan bilişinin soyutlama ve hedef indirgeme mekanizmalarını taklit edecek şekilde tasarlanmıştır. Temel çalışma prensibi olan 'araç-amaç analizi', mevcut durum ile hedeflenen durum arasındaki mesafeyi (farkı) hesaplamayı ve bu farkı kapatacak alt hedefler (subgoals) belirlemeyi içerir. Özyineli (recursive) bir arama yordamı kullanarak problem-spesifik bağlantı tablolarına başvurur. Her ne kadar donanımsal kısıtlar ve aşırı genelleme problemleri nedeniyle sınırlı bir başarı elde etmiş olsa da, insan problem çözme davranışının bilişsel mimarisini anlamada ve bilişsel psikolojinin bilgi-işlem (information-processing) paradigmasını kurmasında devrim niteliğinde bir dönüm noktasıdır.
Etimoloji
İngilizce 'General' (genel, evrensel) + 'Problem' (Yunanca 'proballein' [öne atılmak, ortaya koymak]) + 'Solver' (çözmek, Latincede 'solvere' [çözmek, serbest bırakmak]) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Sezgisel yöntemler (heuristics) genellikle sonuca hızlı ulaşmak için kestirmeler kullanırken, GPS daha sistematik ve kural tabanlı bir hedef indirgeme süreci izler.