Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Glutamik Asit

Glutamic Acid

Tanım

Merkezi sinir sisteminde temel eksitatör (uyarıcı) nörotransmitter olan glutamatın öncülü ve protein yapısında yer alan polar, asidik bir amino asittir.

Örnek Vaka / Uygulama

Prefrontal korteksteki nöronlar arası iletişim sırasında, presinaptik uçtan salınan glutamik asit türevi glutamat molekülleri postsinaptik reseptörlere bağlanarak aksiyon potansiyelinin tetiklenmesini sağlar ve böylece karmaşık bir bilişsel görevin işlenmesi için gerekli sinaptik iletim gerçekleşir.

Derin Analiz

Glutamik asit, insan vücudunda non-esansiyel (dışarıdan alınması zorunlu olmayan) bir amino asit olarak sınıflandırılsa da, nörolojik işlevler açısından hayati bir öneme sahiptir. Sinaptik aralıkta en bol bulunan eksitatör sinyal molekülü olan glutamatın biyokimyasal temelini oluşturur. Enzim katalizörlüğünde (glutamik asit dekarboksilaz ve koenzim olarak piridoksal fosfat eşliğinde), merkezi sinir sisteminin ana inhibitör nörotransmitteri olan gama-aminobütrik asite (GABA) dönüştürülür. Bu dönüşüm, beyindeki eksitasyon/inhibisyon dengesinin (E/I balance) korunmasında kritik bir homeostatik mekanizma işletir. Nöronal plastisite, öğrenme ve bellek süreçlerinin (özellikle NMDA ve AMPA reseptörleri aracılığıyla uzun süreli potansiyalizasyon - LTP) gerçekleşmesinde temel bir rol oynar.

Etimoloji

Latince 'gluten' (tutkal, zamk) kelimesinden türetilmiş olup, buğday gluteninden ilk kez izole edilmesine atıfta bulunur.

Karıştırmayın

Glutamin ile sıkça karıştırılır; glutamin amid grubu içeren nötr bir amino asit iken, glutamik asit karboksil grubuna sahip asidik bir formdur ve doğrudan eksitatör sinyal özellik taşır.