Guilford Zeka Boyutları
Guilford Dimensions Of İntelligence
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Sözel analojiler testini çözen bir birey, Guilford modeline göre anlamsal bir 'içerik' üzerinde bilişsel bir 'işlem' gerçekleştirerek bir 'ilişki' 'ürünü' elde etmektedir. Bu karmaşık bilişsel performans, modelin öngördüğü üç boyutun kesişim kümesinde yer alan spesifik bir zihinsel yeteneği temsil eder.
Derin Analiz
Joy Paul Guilford'un Zekanın Yapısı (Structure of Intellect - SI) modeli, zekayı tekil ve genel bir faktör (Spearman'ın g faktörü) olarak gören geleneksel yaklaşımlara meydan okur. Model, insan zihnini üç eksenli bir matris olarak ele alır: İçerikler (zihinsel faaliyetin uygulandığı bilgi türleri; görsel, işitsel, sembolik, anlamsal ve davranışsal), İşlemler (gerçekleştirilen zihinsel süreçler; biliş, hafıza kaydı, hafıza tutma, ıraksak düşünce, yakınsak düşünce ve değerlendirme) ve Ürünler (işlemlerin içeriklere uygulanması sonucu ortaya çıkan formlar; birimler, sınıflar, ilişkiler, sistemler, dönüşümler ve imalar). Başlangıçta 120, daha sonra 150 farklı zihinsel yeteneği öngören bu model, özellikle yaratıcılık ve ıraksak düşünce çalışmalarına devrim niteliğinde katkı sağlamıştır. Ancak John L. Horn ve diğer psychometrics (psikometri) uzmanları tarafından faktör analizi bulgularının replike edilememesi ve aşırı karmaşık yapısı nedeniyle geçerliliği ciddi akademik tartışmalara açılmıştır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Spearman'ın İki Faktörlü Zeka Kuramı (g faktörü) ve Cattell-Horn-Carroll (CHC) Zeka Kuramı. Guilford modeli zekayı 150 bağımsız faktöre bölerken, CHC ve genel faktör kuramları daha hiyerarşik ve parsimoniyel (azla açıklanabilirlik) bir yapı benimser.