Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hareketsizlik

İmmobility

Tanım

Bir organizmanın, ölüm taklidi veya donma davranışı sergileyerek hiçbir hareket belirtisi göstermediği fizyolojik ve davranışsal durum.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir örnek olarak, travmatize olmuş bir bireyin ani bir yüksek ses veya tehlike anında tamamen donakalması, konuşamaması ve fiziksel olarak tepki veremez hale gelmesi bu duruma klinik bir örnektir. Laboratuvar ortamında ise kemirgenlerin şok eşleşmeli bir uyarıcıya maruz kaldıklarında solunum hariç tüm motor aktivitelerini durdurmaları deneysel bir göstergedir.

Derin Analiz

Hareketsizlik, evrimsel açıdan en eski savunma mekanizmalarından biridir ve genellikle sempatik sinir sisteminin aşırı uyarılması veya dorsal vagal kompleksin devreye girmesiyle ortaya çıkar. Predatör tehdidi gibi ani ve ezici stresörler karşısında adaptif bir hayatta kalma stratejisi olarak belirir. Korku koşullandırma paradigmalarında ise, aversif (itici) bir uyarıcıya karşı edinilmiş öğrenilmiş bir tepki olarak laboratuvar ortamında gözlemlenebilir. Nörobiyolojik düzeyde, periaquaduktuar gri madde (PAG) ve amigdala devreleri arasındaki etkileşimin bir sonucudur.

Etimoloji

Latince 'in-' (olumsuzluk, -siz/sız) ve 'mobilis' (hareketli, mobilis < movere [hareket etmek]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Katatoni ile sıklıkla karıştırılır; katatoni nöropsikiyatrik bozukluklarda görülen karmaşık bir motor sendrom iken, hareketsizlik daha çok akut tehditlere verilen ilkel bir hayatta kalma tepkisidir.