Hipertiroidi
Hyperthyroidism
Tanım
Tiroit bezinin aşırı aktivite göstermesiyle aşırı tiroit hormonu üretilmesi ve bazal metabolizma hızının patolojik olarak artmasıyla karakterize endokrin bozukluk.
Örnek Vaka / Uygulama
34 yaşındaki bir danışan, son üç ayda diyet yapmaksızın 8 kilo kaybı, ellerde ince tremor (titreme), çarpıntı, sürekli huzursuzluk ve öfke patlamaları şikayetleriyle klinik psikoloji polikliniğine başvurur. Psikiyatrik görüşmede panik bozukluk benzeri anksiyete tablosu saptanır; ancak yapılan tetkiklerde serum TSH düzeyinin baskılanmış, serbest T3 ve T4 düzeylerinin ise yüksek olduğu görülerek olgu endokrinoloji konsültasyonuna yönlendirilir.
Derin Analiz
Hipertiroidi, hipotalamus-hipofiz-tiroit (HHT) aksının işleyişindeki bozukluklar veya tiroit dokusunun otoimmün süreçlerle (örneğin Graves hastalığı) aşırı uyarılması sonucu ortaya çıkar. Fazla salgılanan triiyodotironin (T3) ve tiroksin (T4) hormonları, hücre düzeyinde oksijen tüketimini ve ısı üretimini (termojenez) artırarak tüm organ sistemlerini hiper-metabolik bir duruma sokar. Nöropsikolojik ve psikiyatrik düzeyde; merkezi sinir sistemindeki adrenerjik reseptör duyarlılığının artışı nedeniyle anksiyete, ajitasyon, duygudurum dalgalanmaları, uyku bozuklukları ve kognitif hızlanma ile karakterize tablo tetiklenebilir. Klinik değerlendirmede, saf psikiyatrik semptomların altta yatan bu somatik endokrin patolojiden ayırt edilmesi hayati önem taşır.
Etimoloji
Yunanca 'hyper-' [aşırı/üstünde] + 'thyreos' [dikdörtgen kalkan, tiroit bezinin şekline atıfta bulunarak] + '-eidos' [şekil/benzer] köklerinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Hipotiroidi (tiroit hormonlarının yetersiz üretimiyle metabolizmanın yavaşlaması ve depresif/letarjik tablo yaratması ile karışır) ve Thyrotoxicosis (hormon yüksekliğinin klinik tablosunun genel adıdır, hipertiroidi ise bezin bizzat aşırı hormon üretmesidir).