Hipotalamik Hormon
Hypothalamic Hormone
Tanım
Hipotalamustaki nöronlar ve nöroendokrin hücreler tarafından salgılanarak hipofiz bezinin çalışmasını ve dolayısıyla tüm endokrin sistemi kontrol eden kimyasal aracılardır.
Örnek Vaka / Uygulama
Stresli bir durumla karşılaşıldığında hipotalamus, 'Kortikotropin Salgılatıcı Hormon' (CRH) salgılar. Bu hormon portal sistem yoluyla ön hipofize ulaşarak ACTH salınımını tetikler, bu da böbrek üstü bezlerinden kortizol salgılanmasını sağlayarak organizmayı savaş ya da kaç tepkisine hazırlar.
Derin Analiz
Hipotalamik hormonlar, merkezi sinir sistemi ile endokrin sistem arasındaki ana köprüyü oluşturur. Bu hormonlar iki temel gruba ayrılır. Birinci grubu oluşturan oksitosin ve vazopressin (antidiüretik hormon), doğrudan hipotalamik nöronların aksonları aracılığıyla arka hipofize (nörohipofiz) taşınır ve buradan kana salınır. İkinci grup ise ön hipofizin (adenohipofiz) salgı faaliyetlerini düzenleyen salgılandırıcı (releasing) ve baskılayıcı (inhibiting) hormonlardır. Bu peptit yapılı moleküller, hipotalamik-hipofiz portal sistemi adı verilen özel bir damar ağı yoluyla ön hipofize ulaşır; böylece tiroit, adrenal korteks ve gonadlar gibi çevresel bezlerin aktivitesini, homeostazı korumak adına geri besleme (feedback) mekanizmalarıyla hassas bir şekilde modüle eder.
Etimoloji
Modern Latince 'hypothalamus' (Yunanca 'hypo-' [altında] + 'thalamus' [oda, yatak/talamus]) ve 'hormon' (Yunanca 'hormē' [harekete geçiren, uyandıran]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Hipofiz hormonları ile sıkça karıştırılır; ayırt edici nokta, hipofiz hormonlarının hipotalamik uyarılar neticesinde hipofiz bezinin kendisi tarafından salgılanması, hipotalamik hormonların ise doğrudan hipotalamustaki nöronlarca üretilip hipofizi kontrol etmesidir.