Homeostatik İlke
Homeostatic Principle
Tanım
Bireylerin çevresel, kişilerarası ve psikolojik uyarımlarda optimal bir denge düzeyini koruma veya yeniden sağlama yönündeki temel eğilimini açıklayan sosyal psikoloji ilkesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Günlerce yoğun sosyal izolasyon yaşayan ve evden çalışmak zorunda kalan bir yazılımcının, uyarılma düzeyinin tehlikeli derecede düşmesi (yetersiz uyarılma) nedeniyle bir süre sonra aniden kalabalık bir kafede çalışma isteği duyması ve arkadaşlarıyla plan yapması bu ilkenin tipik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve bilişsel bilimler bağlamında homeostatik ilke, organizmanın biyolojik sınırlarının ötesine geçerek psikolojik ve sosyal alanda da bir denge arayışı içinde olduğunu postüle eder. Yetersiz ya da aşırı uyarılma, sistemde homeostatik gerilime (tension) yol açar. Bu gerilim hali, bireyi eksikliği gidermek veya fazlalığı azaltmak suretiyle optimal uyarılma eşiğini yeniden tesis edecek davranışsal stratejilere yönlendirir. Mekanizma, Walter Cannon'ın fizyolojik homeostazi modelinin davranışsal ve sosyal bir uzantısıdır; ancak burada söz konusu olan glikoz veya sıcaklık dengesi değil, sosyal etkileşim, duyusal girdi ve bilişsel karmaşıklık gibi psikolojik parametrelerdir.
Etimoloji
Modern Yunanca 'homoios' (benzer, aynı) + 'stasis' (durum, durma, denge) kelimelerinin birleşiminden türetilen fizyolojik 'homeostazi' kavramının sosyal ve psikolojik düzleme uyarlanmasıyla literatüre girmiştir.
Karıştırmayın
Optimal uyarılma kuramı (optimal arousal theory) ile sıklıkla karıştırılır; optimal uyarılma genel bir motivasyonel seviyeyi tanımlarken, homeostatik ilke bu seviyenin bozulduğunda aktif olarak eski haline döndürülmesini sağlayan dengeleyici süreçlerin bütününe odaklanır.