İfade Edici Dil Bozukluğu
Expressive Language Disorder
Tanım
Normal dil alrama ve kavrama becerilerine rağmen, kişinin duygu ve düşüncelerini sözlü ya da yazılı olarak etkili bir şekilde aktarmakta zorlanmasıyla karakterize gelişimsel bir iletişim bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki bir çocuk, söylenen yönergeleri eksiksiz anlar ve karmaşık komutları yerine getirebilir; ancak okulda arkadaşlarıyla iletişim kurarken veya başından geçen bir olayı anlatırken 'şey', 'o' gibi zamirlere sığınır, cümleleri eksik kurar ve fiil çekimlerinde sürekli hatalar yapar.
Derin Analiz
Nörogelişimsel bir süreç olan ifade edici dil bozukluğu, fonolojik, morfolojik ve sentaktik kuralların kullanımında belirgin bir gecikme veya sapma ile kendini gösterir. Bireyin işitsel alglama ve anlama (respektif dil) yetisi yaş düzeyine uygun ya da normale yakın seyretmesine rağmen, sözcük dağarcığı sınırlı kalır, karmaşık cümle yapıları kurmakta zorluk çekilir ve kelime bulma (retrieval) süreçlerinde aksamalar yaşanır. DSM-5 ve DSM-5-TR sınıflandırmalarında bu tanı, daha kapsamlı bir çatı terim olan 'Dil Bozukluğu' (Language Disorder) altında, eski karışıcı-ifade edici alt tiplerle birlikte yeniden yapılandırılmıştır. Etiyolojisinde genetik yatkınlıklar, nörolojik gelişimsel farklılıklar ve erken dönem işitsel-sözel uyaran eksiklikleri rol oynar.
Etimoloji
Latince 'expressus' (dışa vurulmuş, belirginleştirilmiş) + 'lingua' (dil) ve Grekçe 'dys-' (bozuk, eksik) + 'logos' (söz, akıl) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Alıcı-ifade edici karma dil bozukluğu (receptive-expressive language disorder) ile karıştırılır; temel fark, alıcı bozuklukta dili anlama kapasitesinin de bozulmuş olmasıdır. Ayrıca konuşma apaksisi veya kekemelik gibi motorik üretim kusurlarından, yapısal birer artikülasyon problemi olmamaları yönüyle ayrılır.