İkincil Neden
Secondary Cause
Tanım
Bir bozukluğun belirtilerinin ortaya çıkmasına katkıda bulunan ancak tek başına o bozukluğa yol açmak için yeterli olmayan etken.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik uyku bozukluğu yaşayan bir bireyde, genetik yatkınlığa ek olarak yaşanan dönemsel iş stresi, anksiyete bozukluğunun tetiklenmesinde birincil etkeni destekleyen ikincil neden olarak işlev görür; iş stresi tek başına bu tabloyu yaratmaz ancak mevcut kırılganlığı aktive eder.
Derin Analiz
Psikopatoloji ve etiyoloji modellerinde, tek faktörlü determinizm yerine çoklu nedensellik (multicausality) ilkesi temel alınır. İkincil neden kavramı, genellikle yatkınlık yaratan (predisposing) veya tetikleyen (precipitating) faktörler zincirinde yer alır. Biyopsikososyal perspektifte, birincil bir patolojinin ya da genetik zemin üzerinde baskı yaratan çevresel bir stresörün etkisini amplifiye eden süreçleri tanımlar. Tek başına klinik tablonun (örneğin major depresif epizod) ortaya çıkmasını sağlayamaz; ancak birincil etkenlerle (primary cause) kombinasyon oluşturduğunda eşik değerin aşılmasına ve semptomların klinik düzeyde belirginleşmesine zemin hazırlar.
Etimoloji
Latince 'secundus' (ikinci, takip eden) ve 'causa' (sebep, köken) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Birincil neden (primary cause) ile sıklıkla karıştırılır; birincil neden bozukluğun ortaya çıkması için tek başına yeterli ve zorunlu kökenken, ikincil neden sadece katalizör veya katkı sağlayıcı konumdadır.
Keşfetmeye Devam Edin
Etiyoloji
Etiyoloji
Etiology
Fiziksel ve ruhsal bozuklukların kökenini, gelişim süreçlerini ve nedensellik bağlarını sistematik olarak inceleyen bilim dalı.
İncele