Çoklu Nedensellik
Multiple Causation
Tanım
Olayların ve davranışların tek bir nedenden ziyade, karmaşık kombinasyonlar halinde işleyen birden fazla faktörün etkileşimi sonucunda ortaya çıktığını savunan epistemolojik ve metodolojik görüş.
Örnek Vaka / Uygulama
Majör Depresif Bozukluk tanısı alan bir bireyin klinik tablosu incelenirken, tek başına bir nörotransmitter dengesizliğine odaklanmak yerine; genetik predispozisyon, kronik iş stresi, çocukluk çağı travmaları ve uyumsuz başa çıkma stratejilerinin ortak katkısı araştırılır.
Derin Analiz
Bilim felsefesi ve davranış bilimlerinde indirgemeci yaklaşımların ötesine geçen çoklu nedensellik, özellikle klinik psikoloji ve psikopatolojide doğrusal (linear) nedensellik modellerini geçersiz kılar. Biyopsikososyal perspektifin temelini oluşturur; genetik yatkınlıklar, nörobiyolojik süreçler, erken çocukluk dönemi yaşantıları, sosyokültürel dinamikler ve mevcut çevresel stresörlerin eşzamanlı ve non-linear etkileşimini inceler. İstatistiksel analizlerde ise çok değişkenli (multivariate) modellerin ve etkileşim terimlerinin (interaction terms) kullanımını zorunlu kılar.
Etimoloji
Latince 'multiplicis' [katlı, çoklu] ve 'causatio' [neden olma, sebebiyet verme] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Basit nedensellik (simple causation) ve doğrusal nedensellik (linear causation) ile karıştırılır; aralarındaki temel fark, çoklu nedenselliğin neden-sonuç zincirindeki çokluk, karşılıklılık (reciprocity) ve non-linear dinamikleri hesaba katmasıdır.