İleri Evre HIV Hastalığı
Advanced HIV Disease
Tanım
Bağışıklık sisteminin CD4+ T lenfosit sayısının belirli bir eşik değerinin altına düştüğü veya fırsatçı enfeksiyonların klinik olarak ortaya çıktığı, edinilmiş immün yetmezlik sendromunun (AIDS) ilerlemiş evresini ifade eden tıbbi durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda, uzun süredir tanı almamış ve son aylarda hızlı kilo kaybı, persistan ateş ve yaygın oral kandidiyazis şikayetleriyle başvuran 42 yaşındaki bir hastada yapılan laboratuvar incelemesinde CD4+ T hücre sayısının 110 hücre/mm³ saptanması ve plazma viral yükünün yüksek olması, durumun ileri evre HIV hastalığı olarak sınıflandırılmasını gerektirir.
Derin Analiz
İleri evre HIV hastalığı, retrovirüsün lenfoid dokulardaki uzun süreli replikasyonu ve immün sistemin kademeli olarak yıkıma uğraması süreçlerinin dinamik bir yansımasıdır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kriterlerine göre, yetişkinlerde ve 5 yaş üstü çocuklarda CD4 hücre sayısının 200 hücre/mm³'ün altında olması veya klinik evre 3 veya 4'e ait fırsatçı enfeksiyonların (örn. Pneumocystis jirovecii zatürresi, kriptokokok menenjit) varlığı bu kategoriyi tanımlar. Nörobiyolojik açıdan, virüsün kan-beyin bariyerini erken evrede geçmesi ve mikroglial hücreleri enfekte etmesi, subkortikal yapılarda ak madde hasarına ve HIV ile ilişkili nörokognitif bozukluklara (HAND) zemin hazırlayabilir. İstatistiksel olarak, antiretroviral tedaviye (ART) erişimin kısıtlı olduğu popülasyonlarda morbidite ve mortalite oranlarını doğrudan belirleyen en kritik prognostik göstergedir.
Etimoloji
İngilizce 'advanced' (ilerlemiş, gelişmiş) ve 'HIV' (Human Immunodeficiency Virus - İnsan İmmün Yetmezlik Virüsü) ile 'disease' (hastalık, Latince 'dis-' [ayrılık, yoksunluk] + 'adjacere' [rahatsız etmek]) kelimelerinin birleşiminden oluşan klinik bir tanımlamadır.
Karıştırmayın
Asimptomatik HIV enfeksiyonu (virüsün var ancak bağışıklık fonksiyonlarının henüz ciddi derecede bozulmamış olması) ve akut HIV sendromu (ilk bulaş sonrasındaki grip benzeri erken dönem reaksiyonu) ile sıklıkla karıştırılır; ileri evre, immünosüpresyonun derinleştiği ve fırsatçı patojenlerin baskın hale geldiği klinik tabloyu ifade eder.