İlişkisel Ayrım
Relational Discrimination
Tanım
Koşullanma süreçlerinde, uyarıcıların mutlak fiziksel özelliklerinden ziyade, aralarındaki ilişkiye dayalı olarak gerçekleştirilen ayırt etme yetisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir güvercine sırasıyla 5 cm ve 10 cm'lik iki daire sunulur ve büyük olanı giklemesi öğretilir. Daha sonra uyarıcılar 10 cm ve 20 cm olarak değiştirildiğinde, güvercin mutlak olarak daha önce ödüllendirilen 10 cm'lik daireyi değil, yeni setteki mutlak olarak daha büyük olan 20 cm'lik daireyi seçer. Bu durum, organizmanın mutlak boyutu değil, 'daha büyük' ilişkisini öğrendiğini kanıtlar.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve davranış analizinde ilişkisel ayrım, organizmanın uyarıcıları izole mutlak değerleriyle değil, göreceli bağlamları içinde işlediğini gösterir. Örneğin, mutlak boyutlar sürekli değiştirilse bile (büyük ve küçük nesnelerin boyutu), iki nesne arasındaki 'daha büyük olma' kuralı sabit tutulduğunda öğrenmenin transfer edilebilmesi bu mekanizmayla açıklanır. Bu süreç, uyarıcı genellemesi ve kavram oluşturma becerilerinin temelini teşkil eder; bireyin çevrelerindeki uyaran dizilimlerini soyutlamasına olanak tanır.
Etimoloji
Latince 'relatus' (ilişki, bağ) kökünden türetilen 'relational' sıfatı ile Latince 'discriminatio' (ayırt etme, seçme) kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Mutlak uyarıcı ayrımı (absolute stimulus discrimination) ile karıştırılır; mutlak ayrımda organizma uyarıcının fiziksel özelliklerine (belirli bir boyuta veya renge) tepki verirken, ilişkisel ayrımda oran veya kıyaslama esastır.
Keşfetmeye Devam Edin
Uyarıcı Kontrolü
Uyarıcı Kontrolü
Stimulus Control
Bir organizmanın davranışının, belirli uyarıcı koşulların varlığı ya da yokluğu tarafından şekillendirilmesi ve yönlendirilmesi olgusudur.
İncele