Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İnhibisyon Mekanizmaları

İnhibition Mechanisms

Tanım

Uyarıcı sinirsel dürtülerin akışını kısıtlayan, presinaptik ve postsinaptik etkiler ile hücre hiperpolarizasyonunu içeren nöral süreçler bütünü.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında bir deneğe, yanıp sönen dikkat dağıtıcı uyaranlar arasından sadece hedef uyarıcıya tepki vermesi (Go/No-Go testi) söylendiğinde, 'No-Go' koşulunda motor korteksteki baskılama süreçlerinin (motor inhibisyon) başarılı bir şekilde devreye girmesi bu mekanizmaların işlevselliğini gösterir.

Derin Analiz

Nörofizyolojik düzeyde inhibisyon mekanizmaları, merkezi sinir sistemindeki aşırı uyarılmayı (excitotoxicity) önleyen ve nöral ağların hassas homeostazisini koruyan temel düzenleyicilerdir. GABAerjik sistemler başta olmak üzere, presinaptik inhibitörler nörotransmitter salınımını modüle ederken, postsinaptik inhibitörler klorür veya potasyum iyon kanallarının açılması yoluyla hücre zarını hiperpolarize eder ve aksiyon potansiyeli oluşum eşiğini yükseltir. Bilişsel açıdan ise bu nöral frenleme, amaca yönelik davranışın sürdürülmesi için çeldiricilerin bastırılmasında ve motor kontrolün yürütülmesinde kritik bir rol oynamaktadır.

Etimoloji

Latince 'inhibitio' (tutma, engelleme, durdurma) kelimesinden türetilmiştir. Kökü 'inhibere' (in- [içinde/üzerinde] + habere [tutmak, sahip olmak]) fiiline dayanır.

Karıştırmayın

Alışkanlık (Habituasyon) ile sıklıkla karıştırılır; habituasyon tekrarlayan uyarıcılara karşı tepkinin azalmasıyken, inhibisyon mekanizmaları aktif bir nöral baskılama ve sinaptik iletimi sınırlama sürecidir.