Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İnhibituar Potansiyel

İnhibitory Potential

Tanım

Clark L. Hull'ın öğrenme kuramında, bir uyarıcıya verilen tepki sonucunda ortaya çıkan reaktif ve koşullu inhibisyonların birikmesiyle, o tepkinin tekrarlanma olasılığını geçici olarak düşüren varsayımsal durum.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir köpeğin labirentte sürekli sağdaki yola gidip ödül alması ancak son denemelerde yorgunluk ve artan hata payı nedeniyle o yönü seçme dürtüsünün zayıflaması. Köpek sağdaki yola yönelmekten geçici olarak kaçınır çünkü o yola atfedilen inhibituar potansiyel, alışkanlık gücünü geçici olarak bastırmıştır.

Derin Analiz

Clark L. Hull'ın tümdengelimsel-matematiksel davranım teorisinde merkezi bir yer tutan inhibituar potansiyel ($sIr$), organizmanın daha önce gerçekleştirdiği bir eylemin ardından yaşadığı yorgunluk, bıkkınlık veya cezalandırma/sönme geçmişi gibi faktörlerin bileşkesidir. Organizma bir uyarıcıya her tepki verdiğinde, içsel bir direnç inşa edilir. Bu yapı, doğrudan uyarılma potansiyelini ($sHr$) zayıflatmasa bile net tepki gücünü baskılar. Davranışsal analizde, bu mekanizma organizmanın sürekli aynı davranışı tekrarlamasını engelleyerek adaptif enerji tasarrufu sağlar ve alternatif davranışların repertuara girmesine zemin hazırlar.

Etimoloji

Latince 'inhibere' (durdurmak, engellemek, baskılamak) fiilinden türetilen 'inhibitory' sıfatı ile Latince 'potentia' (güç, yetenek, kapasite) kelimesinin birleşiminden oluşan bileşik bir bilimsel terimdir.

Karıştırmayın

Sönme (extinction) ile sıklıkla karıştırılır; sönme, pekiştirecin uzun süre verilmemesi sonucu davranış potansiyelinin kalıcıya yakın azalmasıyken, inhibituar potansiyel çoğunlukla dinlenme ile dağılabilen geçici bir yorgunluk ve baskılanma durumudur.