İokaste Kompleksi
Jocasta Complex
Tanım
Psikanalitik kuramda, bir annenin oğluna karşı duyduğu aşırı yakın, sahiplenici ve ensestöz nitelik taşıyan bağlanma biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yetişkinlik yaşına gelmiş olmasına rağmen annesi tarafından hala bir çocuk gibi idare edilen, tüm sosyal ve kariyer kararları annesinin onayına bağlanan ve her kız arkadaşı annesi tarafından aşırı eleştirilerek hayatından uzaklaştırılan otuz yaşındaki bir danışanın ilişkilerindeki kronik bağımlılık örüntüsü.
Derin Analiz
Raymond de Saussure tarafından 1920 yılında Oidipus kompleksinin psikanalitik düzlemdeki mantıksal simetriği olarak literatüre kazandırılmıştır. Klasik psikanalizde bu dinamik, annenin kendi çözülmemiş nevrotik çatışmalarını veya eşinden alamadığı duygusal/cinsel tatmini oğluna yansıtmasıyla tetiklenir. Özellikle babanın aile sisteminden fiziksel veya duygusal olarak izole olduğu ya da hiç bulunmadığı durumlarda, anne oğul ikilisi arasında sınırların belirsizleştiği patolojik bir simbiyotik ilişki gelişebilir. Bu durum, çocuğun bireyselleşme ve özerklik kazanma süreçlerini sekteye uğratarak ilerleyen yaşamda romantik ilişkiler kurmasını ve sağlıklı bir ego kimliği geliştirmesini engeller.
Etimoloji
Antik Yunan mitolojisindeki Thebai kraliçesi Oidipus'un annesi ve eşi olan 'Iokastē' (İokaste) adından türetilmiştir.
Karıştırmayın
Oidipus kompleksi ile karıştırılır; Oidipus kompleksinde oğulun annesine yönelmesi söz konusuyken, İokaste kompleksinde vektör tamamen anneden oğuza doğrudur.