Irkunii
İrkunii
Tanım
Güneydoğu Asya ve Sibirya'da görülen, ani ve şaşırtıcı uyaranlar karşısında otomatik itaat, ekolali ve ekopraksi ile karakterize kültüre özgü bir disosiyatif reaksiyondur.
Örnek Vaka / Uygulama
Kuzeydoğu Sibirya'da yaşayan bir bireyin, sakin bir günde arkasından aniden bağırılarak omzuna dokunulmasıyla birlikte, kontrolü dışında komutları yinelemesi (ekolali), elindeki nesneyi istem dışı fırlatması ve karşısındakinin hareketlerini aynalaması (ekopraksi) şeklinde gözlemlenir.
Derin Analiz
Irkunii, kültürel psikiyatri ve nöropsikiyatri literatüründe latah benzeri sendromlar sınıflandırmasında yer alır. DSM-5 bağlamında kültüre özgü bozukluklar (culture-bound syndromes) veya güncel adıyla kültürel formülasyon kavramları altında incelenir. Bireyin aniden korkutucu veya şaşırtıcı bir uyarıcıya maruz kalmasıyla birlikte üst düzey yürütücü işlevlerin geçici olarak baskılanması, motor kontrolün kalkması ve telkine aşırı duyarlılık haliyle ortaya çıkar. Nörobiyolojik açıdan, retiküler aktive edici sistemin ani aşırı uyarılması ve prefrontal korteksin amigdala üzerindeki inhibitör kontrolünün kısa süreliğine çökmesiyle açıklanmaktadır.
Etimoloji
Sibirya ve Yakut (Saha) bölgesindeki yerel halkların dilinden kültürel bir psikiyatri terimi olarak litik (latah) reaksiyonlar grubuna dahil edilen kökene dayanır.
Karıştırmayın
Latah (Güneydoğu Asya versiyonu ile benzer semptomatoloji gösterir ancak coğrafi ve kültürel bağlamla ayrılır) ve Tourette Sendromu (nörogelişimsel kronik bir bozukluktur, ırkunii ise akut ve durumsal bir disosiyatif reaksiyondur).
Keşfetmeye Devam Edin
Latah
Latah (lattah)
Genellikle Güneydoğu Asya kültürlerinde görülen, abartılı irkilme tepkisi, ekolali, ekopraksi ve koprolali ile karakterize kültüre özgü bir sendromdur.
İncele
Ekopraksi
Echopraxia
Bir başka bireyin fiziksel hareketlerinin, jestlerinin veya mimiklerinin istem dışı ve otomatik olarak taklit edilmesi durumu.
İncele
Ekolali
Echolalia
Bir bireyin karşısındaki kişi tarafından sarf edilen kelimeleri, sesleri veya cümleleri istemsiz ve yineleyici bir biçimde taklit etmesiyle karakterize edilen nörogelişimsel ve klinik belirti.
İncele