Ekolali
Echolalia
Tanım
Bir bireyin karşısındaki kişi tarafından sarf edilen kelimeleri, sesleri veya cümleleri istemsiz ve yineleyici bir biçimde taklit etmesiyle karakterize edilen nörogelişimsel ve klinik belirti.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki otizm tanılı bir çocuğa klinisyen tarafından 'Bugün hava nasıl?' diye sorulduğunda, çocuğun içeriği anlamlandırıp 'Güneşli' yanıtını vermek yerine, soruyu tam intonasyon ve tonlamayla 'Bugün hava nasıl?' şeklinde anında tekrarlaması anlık ekolali vakasıdır.
Derin Analiz
Ekolali, dil işleme süreçlerindeki üst düzey yürütücü işlevlerin, özellikle de prefrontal korteks ile ayna nöron sistemleri arasındaki senkronizasyonun kesintiye uğramasından kaynaklanır. Semantik kodlama (anlamlandırma) aşaması devre dışı kalırken fonolojik döngü (ses bilgisel kayıt) mekanizması doğrudan motor yanıta dönüşür. Anlık (immediate) ve gecikmeli (delayed) olmak üzere iki temel alt tipe ayrılır. Anlık ekolali, işitsel girdinin kısa süreli bellekte anında sesletim motor çıktısına dönüştürülmesiyle ortaya çıkarken; gecikmeli ekolali, çevresel uyaranların epizodik bellekte kodlanarak zaman aşımından sonra (bazen günler veya aylar sonra) bağlamsız bir şekilde, genellikle otistik spektrum bozukluklarında görülen şema veya replik (script) formunda yeniden üretilmesiyle kendini gösterir. DSM-5 kriterlerinde başlı başına bir tanı kategorisi olmamakla birlikte, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), katatonik şizofreni, Tourette sendromu ve afazi tablolarında sıklıkla izlenen nöropsikiyatrik bir göstergedir.
Etimoloji
Yunanca 'ēkhō' (ἠχώ; yankı) ve 'lalia' (λαλιά; konuşma/gevezelik) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Kelime anlamı itibarıyla 'yankılı konuşma'yı ifade eder.
Karıştırmayın
Palilali ile sıklıkla karıştırılır. Palilali, hastanın kendi söylediği kelimeleri veya cümleleri yinelemesidir; ekolali ise başkasının sesletiminin taklididir. Ayrıca tourette sendromundaki koprolali (küfürlü konuşma) ile de semptomografik olarak ayrışır.
Keşfetmeye Devam Edin
Otizm Spektrum Bozukluğu
ASD
Okul öncesi dönemde ortaya çıkan; sosyal iletişim ve etkileşim alanlarında kalıcı yetersizlikler ile sınırlı ve tekrarlayıcı davranış örüntüleriyle karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur.
Katatoni
Catatonia
İstemli hareketlerin ve motor davranışların belirgin biçimde bozulması, aşırı motor aktivite, hareketsizlik veya tuhaf postürlerin benimsenmesiyle kendini gösteren klinik bir sendromdur.
Afazi
Aphasia
Genellikle sol hemisferdeki serebral hasar sonucunda ortaya çıkan, dil işleme, anlama ve ifade etme becerilerinin kazanılmış kaybıdır.