Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Otomatik İtaat

Automatic Obedience

Tanım

Bireyin başkalarının istek, öneri veya komutlarına karşı aşırı, eleştiriden uzak ve mekanik bir şekilde uyum sağlaması durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik değerlendirme sırasında hekimin 'Şimdi sağ kolunuzu kaldırın ve burnunuza dokunun' komutunu vermesinin ardından, hekim daha cümlesini bitirir bitirmez hastanın bu hareketi aynen ve mekanik bir robot gibi tekrarlaması, hatta hekimin her hareketini adeta bir gölge gibi taklit etmeyi sürdürmesi.

Derin Analiz

Otomatik itaat, motor ve bilişsel kontrol mekanizmalarındaki bir kusuru işaret eder; frontal lobun yürütücü işlevlerindeki inhibisyon kapasitesinin zayıfladığı durumlarda gözlemlenir. Birey, dışarıdan gelen direktifleri kendi içsel süzgecinden veya niyet denetiminden geçirmeden doğrudan motor yanıta dönüştürür. Bu durum, katatoni, şizofreninin bazı alt tipleri veya frontal lezyonlarla karakterize nöropsikiyatrik tabloların tipik bir belirtisidir. Ekopraksi ve ekolali gibi benzer motor/sözel taklit fenomenleriyle sıklıkla birlikte seyreder ve iradi özerkliğin geçici ya da kalıcı kaybını yansıtır.

Etimoloji

Latince 'automaticus' (kendi kendine hareket eden) ve 'oboedire' (dinlemek, boyun eğmek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

İtaat (compliance) ile sıklıkla karıştırılır; ancak normal itaat sosyal baskı veya otoriteye bilinçli bir boyun eğme içerirken, otomatik itaat tamamen istemsiz, mekanik ve eleştirel düşünceden yoksundur.