İşbirlikçi Aile Sağlığı Hizmeti
Collaborative Family Health Care
Tanım
Sağlık olaylarının biyolojik, psikolojik ve sosyal düzeylerde eş zamanlı gerçekleştiği inancına dayanan, klinisyenlerin hastalar ve aileleriyle sorumluluk ve karar alma süreçlerini paylaştığı disiplinler arası bir bakım modelidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Tip 2 diyabet tanısı alan 54 yaşında bir erkek hastanın tedavisinde; yalnızca endokrinoloğun ilaç reçete etmesi yerine, işbirlikçi aile sağlığı ekibi devreye girer. Bir klinik psikolog hastanın ve eşinin bu kronik duruma verdikleri duygusal tepkileri yönetirken, diyetisyen tüm hane halkının beslenme alışkanlıklarını aile dinamiklerini göz önüne alarak yeniden yapılandırır. Kararlar ortak alınır ve aile sürecin merkezine yerleştirilir.
Derin Analiz
Bu yaklaşım, geleneksel biyomedikal modeli reddederek George Engel'in biyopsikososyal paradigma temelleri üzerine inşa edilmiştir. Tedavi sürecinde hasta ve ailesi, pasif alıcılar değil, klinik ekibin asil ve aktif birer üyesi olarak konumlandırılır. Tıbbi müdahaleler; hekimler, klinik psikologlar, sosyal hizmet uzmanları ve hemşirelerin senkronize bir şekilde çalışmasını gerektirir. Amaç, kronik veya akut rahatsızlıkların birey ve aile sistemi üzerindeki sistemik etkilerini minimize etmek, tedavi uyumunu (adherence) maksimize etmek ve bütüncül iyilik halini sağlamaktır.
Etimoloji
Latince 'collaborare' (birlikte çalışmak; com- [birlikte] + laborare [çalışmak]) ve Eski İngilizce 'famiȝe' (hane halkı, aile) ile 'hǣlþ' (bütünlük, sağlık) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Geleneksel aile terapisi ile karıştırılabilir; ancak aile terapisi öncelikli olarak ilişkisel ve psikolojik dinamiklere odaklanırken, işbirlikçi aile sağlığı hizmeti somut tıbbi, biyolojik ve psikososyal bakımın entegre ve koordineli bir şekilde sunulmasını hedefler.