Etkililik Araştırması
Effectiveness Research
Tanım
Mevcut ve yeni tedavilerin gerçek dünya koşullarında ne kadar işe yaradığını değerlendirmek ve hasta bakım kalitesini artırmak amacıyla geçmiş çalışmaların incelenmesi veya yeni araştırmaların yürütülmesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Majör depresif bozukluk için laboratuvar ortamında (randomize kontrollü çalışmalarda) etkili olduğu kanıtlanmış bir bilişsel davranışçı terapi protokolünün, yoğun nüfuslu bir toplum mental sağlığı merkezinde, farklı sosyoekonomik düzeylerdeki ve çeşitli ek tanılara sahip hastalar üzerinde ne düzeyde iyileşme sağladığının, uzunlamasına verilerle takip edilerek analiz edilmesi.
Derin Analiz
Etkililik araştırması, klinik psikoloji ve psikiyatride 'efficacy research' (etkinlik/arıtılmış laboratuvar koşulları araştırması) kavramından keskin bir biçimde ayrılır. Efficacy araştırmaları, sıkı kontrol altında tutulan, homojen hasta grupları ve standardize edilmiş protokollerle yürütülen deneysel çalışmaları kapsarken; effectiveness araştırmaları, heterojen klinik popülasyonların, komorbiditelerin ve gerçek hayat değişkenlerinin bulunduğu 'doğal' ortamlardaki sonuçlara odaklanır. Sağlık hizmetleri araştırmacılığı ve kanıta dayalı tıp disiplinlerinde, ampirik bulguların klinik pratikteki karşılığını ve ekolojik geçerliliğini test etmek için kritik bir metodolojik köprü işlevi görür.
Etimoloji
Latince 'efficere' (gerçekleştirmek, meyve vermek, sonuç almak) fiilinden türetilen 'effectivus' kelimesi ile İngilizce 'research' (yeniden aramak, sistematik inceleme) sözcüklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Efficacy research (Arındırılmış laboratuvar koşullarındaki etkenlik araştırması) ile sıklıkla karıştırılır; ayırt edici nokta, etkililiğin (effectiveness) gerçek dünya koşullarını, etkenliğin (efficacy) ise ideal ve kontrol edilmiş koşulları baz almasıdır.