İşlevsel Aktiviteler
Functional Activities
Tanım
Temel günlük ev ve iş gereksinimleriyle ilişkili eylemleri kapsayan; günlük yaşam aktiviteleri ile araçsal günlük yaşam aktivitelerini içeren üst kavram.
Örnek Vaka / Uygulama
68 yaşındaki hafif düzeyde bilişsel bozukluğu olan bir hastanın, daha önceden zorlanmadan yaptığı haftalık alışveriş listesini hazırlama, reçeteli ilaçlarını doğru saatte alma ve ev faturalarını zamanında ödeme süreçlerinde hata yapmaya başlaması, işlevsel aktiviteler alanındaki ilk basamak bozulmalarına klinik bir örnektir.
Derin Analiz
Ergoterapi, rehabilitasyon psikolojisi ve klinik nöropsikoloji alanlarında merkezî bir konuma sahip olan işlevsel aktiviteler, bireyin bağımsız yaşam sürdürebilme kapasitesinin, motor planlama becerilerinin ve yürütücü işlevlerinin ekolojideki somut yansımasıdır. Nörolojik veya psikiyatrik patolojilerde (örn: demans, travmatik beyin hasarı, majör depresyon), bu aktivitelerdeki bozulma klinik tablonun şiddetini ve otonomi kaybını doğrudan gösterir. Ölçümünde sıklıkla standart ölçekler ve gözlemsel paradigmalar kullanılır; zira bu süreç sadece kas-iskelet sistemi dinamiklerini değil, aynı zamanda bilişsel esnekliği, işleyen belleği ve amaca yönelik davranışı sürdürme yetisini gerektirir.
Etimoloji
Latince 'functio' [yerine getirme, icra etme] fiilinden türetilen 'function' ile 'activitas' [eylem, etkinlik] kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Temel günlük yaşam aktiviteleri (ADL) ile sıklıkla karıştırılır; ancak işlevsel aktiviteler, ADL'nin yanı sıra daha karmaşık bilişsel ve sosyal planlama gerektiren araçsal günlük yaşam aktivitelerini de (IADL) içeren daha geniş bir üst şemsiye kavramdır.