İstenmeyen İlaç Olayı
ADE
Tanım
Bir ilacın kullanımı sırasında ortaya çıkan ancak mutlaka nedensel bir ilişki gerektirmeyen her türlü olumsuz tıbbi olay.
Örnek Vaka / Uygulama
Major depresif bozukluk tanısıyla yeni bir SSRI (seçici serotonin geri alım inhibitörü) tedavisine başlayan 42 yaşındaki bir hastada, ilacın ilk haftasında gelişen şiddetli akatizi ve buna bağlı intihar düşüncesi artışı bir ADE vakasıdır.
Derin Analiz
Farmakovijilans ve klinik psikofarmakoloji literatüründe 'İstenmeyen İlaç Olayı' (ADE), farmasötik bir ajanın uygulanmasını takiben hastada gelişen zararlı veya beklenmeyen tıbbi durumlardır. Bu kavram, doğrudan ilacın farmakolojik toksisitesinden kaynaklanan 'İstenmeyen İlaç Reaksiyonları'nı (ADR) da kapsar ancak bunlarla sınırlı değildir. Doğrudan doz aşımı, tıbbi hata, ihmal veya ilacın kesilmesi sonrasında ortaya çıkan yoksunluk bulguları da ADE kapsamına girer. Klinik pratikte nöropsikiyatrik ajanların (örneğin antidepresanlar, antipsikotikler) kullanımı sırasında görülen kognitif yavaşlama, ajitasyon veya istemsiz hareketler bu kategoride değerlendirilir.
Etimoloji
Latince 'adversus' (karşı, ters, olumsuz) ve 'dare' (vermek) kökünden türetilen 'adverse' kelimesi ile İngilizce 'drug' (ilaç) ve 'event' (olay, vaka) sözcüklerinin kısaltmasıdır.
Karıştırmayın
İstenmeyen İlaç Reaksiyonu (ADR) ile sıklıkla karıştırılır. ADR, ilacın normal dozlarında görülen nedensel bağı kanıtlanmış zararlı etkidir; ADE ise ilacın kullanımıyla zamansal bir ilişkisi olan her türlü olumsuz olayı kapsar, nedensellik şartı aranmaz.