Karar Duruşması
Dispositional Hearing
Tanım
Çocuk mahkemelerinde, bir suçun işlendiğinin tespit edilmesinin ardından suça sürüklenen çocuk hakkında uygulanacak yaptırım veya tedbirin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen yargılama aşaması.
Örnek Vaka / Uygulama
On dört yaşındaki bir çocuğun hırsızlık suçlamasıyla çıkarıldığı çocuk mahkemesinde suçun sabit bulunmasının ardından yapılan karar duruşmasında; klinik psikoloğun sunduğu raporda çocuğun ağır ihmal geçmişi olduğu belirtilmiş ve hâkim, hapis cezası yerine çocuğun bir psikoterapi programına katılması ve denetimli serbestlik altında tutulmasına karar vermiştir.
Derin Analiz
Adli psikoloji ve çocuk adaleti sisteminde dispositional hearing, yetişkin ceza mahkemelerindeki ceza duruşmasının (sentencing hearing) karşılığıdır. Ancak buradaki temel paradigma, cezalandırmadan ziyade rehabilitasyon, koruma ve çocuğun üstün yararı ilkesidir. Klinik psikoloji ve sosyal hizmet uzmanlarının hazırladığı sosyal inceleme raporları (SIR) bu duruşmanın merkezinde yer alır. Çocuğun bilişsel olgunluk düzeyi, aile dinamikleri, travma geçmişi ve çevresel risk faktörleri analiz edilerek mahkemeye en uygun ıslahevi, denetimli serbestlik veya psikososyal destek programı önerilir.
Etimoloji
Latince 'dispositio' (düzenleme, yerleştirme, tasnif etme) sözcüğünden türetilmiştir; hukuk bağlamında hukuki bir konunun nihai olarak karara bağlanması ve bir sonuca bağlanması sürecini ifade eder.
Karıştırmayın
Yetişkin ceza davalarındaki 'ceza duruşması' (sentencing hearing) ile karıştırılır; aradaki temel fark, yetişkin hukukunda retribütif (cezalandırıcı) adalet hakimken, dispositional hearing sürecinde restoratif ve gelişimsel odaklı koruma tedbirlerinin esas alınmasıdır.