Kasıtlı Öğrenme (İntentional Learning) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Bireyin belirli bir hedefe ulaşmak amacıyla önceden planladığı, bilinçli çaba sarf ettiği ve mnemonik gibi stratejileri aktif olarak kullandığı öğrenme türüdür.

Örnek Vaka / Uygulama

Yarınki nöroloji sınavı için Latince anatomik terimleri ezberlemek zorunda olan bir tıp öğrencisinin, sadece metni okumak yerine kendi kendine flashcard'lar hazırlaması, 'loci metodu' gibi hafıza teknikleri (mnemonics) kullanarak terimleri zihninde yerleşik odalarla eşleştirmesi kasıtlı öğrenmeye kusursuz bir örnektir.

Derin Analiz

Bilişsel psikoloji ve eğitim bilimleri bağlamında kasıtlı öğrenme, çalışma belleğinin (working memory) ve üstbilişsel (metacognitive) kontrol mekanizmalarının devreye girdiği aktif bir süreçtir. Birey, dışsal bir uyarıcıya maruz kalmanın ötesinde, kodlama (encoding) stratejilerini (örneğin; ayrıntılı kodlama, örgütleme, zihinsel haritalama) bilinçli olarak seçer ve uygular. Prefrontal korteksin yönetici işlevleri (executive functions) bu süreçte merkezi bir rol oynar; dikkat odaklanır, strateji izlenir ve bilgi kalıcılığı uzun süreli belleğe aktarılır. Rastlantısal (incidental) öğrenmenin aksine, bilişsel yük (cognitive load) yönetimi ve öz-düzenleme (self-regulation) kapasitesi doğrudan başarıyı belirler.

Etimoloji

Latince 'intentio' (yönelmek, odaklanmak, germek) fiilinden türetilen 'intentional' sıfatı ile Eski İngilizce 'leornian' (çalışmak, bilgi edinmek) kökünden gelen 'learning' kelimesinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Rastlantısal öğrenme (incidental learning) ile sıklıkla karıştırılır. Rastlantısal öğrenmede herhangi bir niyet veya stratejik planlama olmaksızın bilgi edinimi gerçekleşirken, kasıtlı öğrenmede hedefe yönelik açık bir irade ve stratejik planlama mecburidir.