Fırsatçılık
Opportunism
Tanım
Değişen çevresel koşullar veya yeni konumlarda ortaya çıkan çeşitli kaynakları, ilkeleri veya başkalarının haklarını göz ardı ederek kendi çıkarı doğrultusunda hızlıca sömürme ve kullanma yeteneği.
Örnek Vaka / Uygulama
Arjantin'deki martı popülasyonlarının balık fabrikası atıklarıyla beslenerek hızla çoğalması ve ardından yakın sularındaki balinalara saldırıp etlerini tüketmeyi öğrenmesi, ekolojik düzeyde fırsatçılığın klasik bir örneğidir. Bireysel insan psikolojisinde ise bir kişinin kriz anlarında kuralları esneterek kişisel kazanç sağlaması bu kapsamda değerlendirilir.
Derin Analiz
Fırsatçılık kavramı hem evrimsel biyolojide hem de iktisadi ve davranışsal bilimlerde kritik bir adaptasyon stratejisi olarak incelenir. Biyolojik bağlamda, organizmaların yeni besin kaynaklarına veya habitatlara hızla uyum sağlama kapasitesini ifade ederken; davranış bilimleri ve oyun teorisinde, bireylerin uzun vadeli etik normlar veya iş birliği ilkeleri yerine, kısa vadeli çıkarlarını maksimize etmek için mevcut durumun açıkları veya değişkenliklerinden yararlanma eğilimini tanımlar. İşlem maliyeti iktisadında ise bilgi asimetrisi ve örtülü niyetlerle karakterize edilen stratejik bir davranış biçimi olarak ele alınır.
Etimoloji
Latince 'opportunus' (limana elverişli rüzgar getiren, uygun, elverişli) sözcüğünden türetilmiştir; 'ob-' (karşı, yönünde) ve 'portus' (liman) köklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Stratejik adaptasyon ve esneklik ile karıştırılır; ancak fırsatçılık, ahlaki ilkelerin veya uzun vadeli iş birliğinin bilinçli olarak ihmal edilmesini ve dar bir öz-çıkar motivasyonunu barındırmasıyla ayrışır.
Keşfetmeye Devam Edin
Öz-çıkar
Öz-çıkar
Self-interest
Bireyin kişisel avantajını, kazancını gözetmesi; ödülleri ararken maliyetlerden, tehlikelerden ve zararlardan kaçınma eğilimi.
İncele
Oyun Teorisi
Oyun Teorisi
Game Theory
Karar vericilerin (oyuncuların) seçimlerinin birbirini karşılıklı olarak etkilediği stratejik durumları ve rasyonel karar alma süreçlerini inceleyen matematiksel ve davranışsal modelleme dalı.
İncele