Katapleksi
Cataplexy
Tanım
Genellikle aşırı duygusal uyaranlar tetiklenen, istemli kas tonusunun ani ve geçici olarak kaybolması durumudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda değerlendirilen 28 yaşındaki bir hasta, fıkra dinlerken güldüğü anda dizlerinin bağının çözüldüğünü, yere yığıldığını ancak etrafta olup bitenleri ve söylenenleri net bir şekilde duyup anlayabildiğini, atağın birkaç saniye içinde kendiliğinden düzeldiğini ifade etmiştir.
Derin Analiz
Katapleksi, nörobiyolojik düzeyde hipotalamustaki oreksin (hipokretin) nöronlarının kaybı veya işlev bozukluğu ile karakterize bir REM uykusu disregulasyonudur. Uyanıklık halindeyken REM uykusuna özgü kas atonisi (atonus kaybı) mekanizmalarının patolojik olarak devreye girmesiyle ortaya çıkar. Klinik olarak kahkaha, öfke, korku veya ani heyecan gibi yoğun duygusal fırtınalarla tetiklenir. Hafif vakalarda yalnızca başın öne düşmesi, çenenin sarkması veya ellerdeki nesneleri düşürme şeklinde lokalize görülürken; ağır vakalarda tüm postural kas tonusu aniden kaybolur ve kişi yere yığılır. Bilinç bu ataklar sırasında tamamen açık kalır, bu da senkop veya epilepsi nöbetlerinden ayırt edilmesini sağlar. Genellikle narkolepsinin kardinal semptomlarından biridir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'kata-' (aşağıya doğru) ve 'plexis' (felç, vuruş, darbe) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı 'aşağı vuran felç' veya 'ani çöküş' demektir.
Karıştırmayın
Senkop (bayılma) ve epilepsi (özellikle atonik nöbetler) ile sıkça karıştırılır. Senkopta bilinç kaybı ve prodromal belirtiler (göz kararması vb.) varken; katapleksi bilinç açıkken tetiklenir ve epilepsideki postiktal konfüzyon kataplekside görülmez.