Kategorizasyon Öncesi İşitsel Depo
Precategorical Acoustic Storage (PAS)
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoloji laboratuvarında deneye katılan bir bireye kulaklık üzerinden hızla art arda okunan 9 rakamlık iki farklı dizi dinletilir. Denek, rakamların sunumu bittikten hemen sonra ilk dizideki son rakamı hatırlamakta zorlanmaz; çünkü akustik iz, PAS içerisinde henüz silinmemiştir. Ancak araya anlamsal bir çeldirici veya gürültü girdiğinde, kategorizasyon öncesi bu ham işitsel iz hızla bozulur ve hatırlama performansı keskin bir düşüş gösterir.
Derin Analiz
Robert G. Crowder ve John Morton tarafından 1969 yılında bilişsel psikoloji literatürüne kazandırılan kategorizasyon öncesi işitsel depo (PAS), ikonik belleğin işitsel modalitedeki karşılığı olarak konumlandırılır. Bu yapı, akustik uyarıcıların fiziksel özelliklerinin (frekans, şiddet, süre) anlamsal analizden bağımsız olarak milisaniyeler boyunca iz bırakmasını sağlar. Bilgi henüz fonolojik döngüye veya uzun süreli belleğe aktarılmadan ve üst düzey bilişsel süzgeçlerden geçmeden önce bu erken aşamada işlenir. Özellikle işitsel yankı belleği (echoic memory) fenomenini açıklamak için geliştirilen bu model, uyarıcı sonu etkisinin (recency effect) işitsel uyaranlarda görsel uyaranlara kıyasla neden daha güçlü ve kalıcı olduğunu nörobilişsel düzeyde temellendirir. Bilginin kategorize edilmemiş ham formda tutulması, kulak çınlaması, konuşma algısı ve işitsel maskeleme deneylerinin arka planındaki temel mekanizmayı oluşturur.
Etimoloji
Latince 'prae-' (önce, önsel) + 'categoriacus' (kategoriye ait) ve Yunanca 'akoustikos' (işitmeyle ilgili) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İkonik bellek ile sıklıkla karıştırılır; ikonik bellek görsel modaliteye özgü iken PAS işitsel modaliteye hastır. Ayrıca fonolojik döngü ile de karıştırılır; fonolojik döngü aktif çalışma belleği bileşeniyken PAS daha erken aşamada yer alan ve henüz anlamsal kategoriye atanmamış saf duyusal bir kayıttır.
Keşfetmeye Devam Edin
İkonik Bellek
İkonik Bellek
İconic Memory
Görsel bir uyarıcının ortadan kalkmasından sonra bile görüntüsünün milisaniyeler düzeyinde zihinde tutulmasını sağlayan kısa süreli duyusal bellek türüdür.
İncele
Fonolojik Döngü
Fonolojik Döngü
Articulatory Loop / Phonological Loop
🔹 1. (articulatory loop): Baddeley ve Hitch'in çalışma belleği modelinde, sözlü ve işitsel bilgilerin geçici olarak depolanmasını ve seslendirilerek taze tutulmasını sağlayan alt bileşendir. 🔹 2. (phonological loop): Çalışma belleği modelinde işitsel ve sözel bilgilerin kısa süreli depolanmasını ve zihinsel olarak tekrarlanmasını sağlayan alt sistem.
İncele
Duyusal Bellek
Duyusal Bellek
Sensory Memory
Çevreden gelen ham duyusal bilgilerin, duyu organlarında çok kısa bir süre (milisaniyelerle ifade edilen sürelerde) işlenmeden tutulduğu ilk bellek aşamasıdır.
İncele