Kem Göz
Evil Eye
Tanım
Kötü niyetli veya kıskanç bir bakışın, hedef alınan kişide ya da nesnede talihsizlik, hastalık ve yıkıma yol açtığına dair evrensel bir halk inanışıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni doğan bebeğini öven misafirlerin ardından çocuğunun hastalanacağını veya huzursuzlaşacağını düşünüp kaygı yaşayan bir ebeveynin, bu durumu kötü niyetli bakışlara bağlaması ve korunmak için geleneksel nazarlıklar kullanması.
Derin Analiz
Antropoloji ve kültürel psikoloji bağlamında kem göz, Akdeniz, Orta Doğu ve Latin Amerika başta olmak üzere pek çok coğrafyada gözlenen kültüre özgü bir sendrom (culture-bound syndrome) ve inanç sistemidir. Bilişsel olarak bu fenomen, insanların başkalarının yoğun duygularını (özellikle kıskançlık ve haset) somutlaştırarak dışsal tehditler olarak algılama eğiliminin bir tezahürüdür. Klinik psikoloji açısından doğrudan bir DSM-5 patolojisi olmamakla birlikte, bireylerin belirsizlik, kayıp ve açıklanamayan talihsizliklerle başa çıkmasında bir dışsal atfetme (external attribution) ve kaygı azaltma mekanizması olarak işlev görür.
Etimoloji
Latince 'malus' [kötü] ve 'oculus' [göz] kelimelerinin birleşiminden türetilen 'mal de ojo' kavramına dayanan, halk etimolojisinde ise kötü niyetli bakışın yarattığı yıkıcı enerjiyi ifade eden kültürel bir kökene sahiptir.
Karıştırmayın
Cadılık (witchcraft) ve lanet (curse); cadılık daha geniş kapsamlı büyüsel ritüelleri içerirken, kem göz doğrudan ve anlık bir bakış eylemine dayanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Kültüre Özgü Sendrom
Culture-specific Syndrome
Belirli bir kültürel grubun veya topluluğun üyeleri tarafından tanınan, genellikle yerel bir etiyolojik çerçeveye sahip ve Batı psikiyatrik nosolojisinde doğrudan karşılığı bulunmayan, coğrafi ve kültürel olarak sınırlı klinik belirtiler kümesidir.
Haset
Envy
Bir başkasının arzulanan niteliklerine, mülklerine veya başarılarına duyulan, hoşnutsuzluk ve içerleme barındıran negatif duygudur.