Khat
Chat
Tanım
Doğal bir amfetamin benzeri uyarıcı olan cathinone ve cathine içeren, Doğu Afrika ve Orta Doğu'da çiğnenerek kullanılan yapraklı bitki ve içerdiği psikoaktif maddeler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda, Somali kökenli bir hastanın kronik uykusuzluk, iştahsızlık ve takip eden şüphecilik (paranoya) semptomlarıyla başvurması üzerine yapılan anamnezde, günlük rutinde uzun saatler boyunca khat çiğneme alışkanlığı olduğu tespit edilmiştir.
Derin Analiz
Khat (chat), içerdiği kimyasal bileşenler (özellikle S(-)-cathinone) nedeniyle merkezi sinir sistemini doğrudan uyarır. Dopamin ve norepinefrin salınımını artırarak öfori, uyanıklık ve iştah kaybına neden olurken, farmakolojik profili itibarıyla amfetaminlere benzer bir etki mekanizmasına sahiptir. Uzun süreli ve yüksek dozlarda kullanımı, paranoid psikozlar, miyokard enfarktüsü riski ve ciddi diş eti/sindirim sistemi patolojileri gibi klinik komplikasyonları tetikleyebilir. Madde bağımlılığı nosolojisinde, psikoaktif bitki kullanımları kapsamında değerlendirilir.
Etimoloji
Arapça 'qāt' (قات) kelimesinden türetilmiş olup, Doğu Afrika ve Arap Yarımadası'nda yetişen *Catha edulis* bitkisinin adını ifade eder.
Karıştırmayın
Kafein veya nikotin gibi hafif uyarıcılar ile doğrudan amfetamin türevleri; khat bitkisi hem doğal bir bitki materyali olması hem de spesifik kültürel kullanım ritüelleriyle bunlardan ayrılır.