Kognitif Kayma
Slippage
Tanım
Düşünce süreçlerinin mantıksal tutarlılığını yitirerek birbiriyle alakasız konulara kayması ve bağlamın bozulması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik görüşme sırasında hastaya hafta sonu neler yaptığı sorulduğunda, hastanın 'Hava bugün oldukça bulutlu, bulutlar pamuğa benziyor, pamuk ise tekstil sanayisinde işlenir ve kapitalizm insanları yorar' şeklinde aradaki mantıksal bağları kopararak tamamen farklı bir eksene kayması kognitif kaymanın tipik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Kognitif kayma (cognitive slippage), genellikle şizofreni spektrumlu bozukluklarda ve ağır psikotik tablolarda gözlenen formal düşünce bozukluklarının temel bileşenidir. Bireyin fikirler arası geçişlerde mantıksal köprüler kuramaması, çağrışım zincirlerinin gevşemesi (loosening of associations) ve hedef yönelimli düşüncenin sürdürüleememesi ile karakterizedir. Nörobiyolojik düzeyde, prefrontal korteks ile subkortikal dopaminerjik devreler arasındaki entegrasyon kusurlarıyla ve işleyen bellek ile dikkat filtreleme mekanizmalarının işlevsellik yitirmesiyle yakından ilişkilidir. Uyaran filtrasyonunun aksaması, irrelevant (alakasız) uyaranların bilince doluşmasına ve düşünce akışının raydan çıkmasına yol açar.
Etimoloji
İngilizce kökenli 'slip' (kaymak, istikametinden sapmak) fiilinden türetilmiş olup, bilişsel süreçlerdeki akışkanlık kaybını ve kontrol zafiyetini niteler.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Şizofreni
Şizofreni
Schizophrenia
Düşünce, duygu ve davranış alanlarında belirgin disintegrasyon, gerçeği değerlendirme yetisinde kayıp ve işlevsellik düşüşüyle karakterize kronik psikotik bozukluk.
İncele