Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kokain Yoksunluğu

Cocaine Withdrawal

Tanım

Uzun süreli ve yüksek miktarda kokain kullanımının ardından, madde alımının ani olarak kesilmesi veya azaltılmasıyla ortaya çıkan; disfori, yorgunluk ve psikomotor değişikliklerle karakterize spesifik bir klinik sendrom.

Örnek Vaka / Uygulama

Günlerce süren yoğun binge (tııkınırcasına) kokain kullanımından sonra maddeyi bırakan 28 yaşındaki bir birey, kliniğe aşırı halsizlik, günlerce süren uykusuzluk veya tam tersi tablolarda aşırı uyuma (hipersomni), canlı ve kabus dolu rüyalar, şiddetli iştah artışı ve derin bir motivasyon kaybı şikayetleriyle başvurmuştur.

Derin Analiz

Kokain yoksunluğu, mezolimbik dopaminerjik yolağın kronik aşırı uyarılmasının ardından gelişen ani nörokimyasal çöküşle tetiklenir. Uzun süreli kokain maruziyeti, sinaptik aralıktaki dopamin, norepinefrin ve serotonin konsantrasyonunu dramatik biçimde artırarak postsinaptik reseptörlerde desensibilizasyon ve down-regülasyona neden olur. Madde kesildiğinde, sinaptik iletimdeki bu ani yetersizlik; derin bir anhedoni, depresif duygudurum, enerji kaybı ve hipersomni ile kendini gösterir. Süreç genellikle akut aşamada ('crash') yoğun bir intihar düşüncesi içerebilecek şiddetli çökkünlükle başlar, ardından haftalar süren daha hafif ama kalıcı bir anksiyete ve istek (craving) tablosuyla devam eder.

Etimoloji

İspanyolca 'coca' (koka bitkisinin adı) ve Eski İngilizce 'teohhian' (çekilmek, geri almak) fiilinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Kokain yoksunluğu (stimulant withdrawal), uzun süreli kullanım sonrası reseptör adaptasyonuna bağlı fizyolojik ve duygusal bir çöküşü ifade ederken; kokain aşermesi (craving) maddesel uyarıcılara karşı gelişen psikolojik arzu halidir. Tolerans kavramından ise tamamen farklıdır; tolerans, aynı etkiyi elde etmek için daha fazla madde gereksinimini tanımlar.