Konstrüktif Apraksi
Constructional Apraxia
Tanım
Bireyin motor becerileri ve görsel algısı yerinde olmasına rağmen, iki veya üç boyutlu nesneleri inşa etme, yapılandırma ya da karmaşık görsel figürleri kopya etme yeteneğini yitirdiği nöropsikolojik bir bozukluktur.
Örnek Vaka / Uygulama
72 yaşında inme geçirmiş bir hasta, klinisyenin verdiği dört adet tahta bloğu birbirine ekleyerek model üzerindeki şekli yapması istendiğinde, blokların hangi yüzde birleşeceğini hesaplayamaz; parçaları üst üste yığar veya mantıksız bir şekilde yan yana koyar. Fiziksel olarak ellerinde bir titreme ya da felç yoktur, ancak zihinsel uzamsal planlamayı eyleme dökemez.
Derin Analiz
Konstrüktif apraksi, görsel-mekansal (visuospatial) işleme ile motor planlama arasındaki entegrasyonun bozulmasından kaynaklanan bir kognitif disfonksiyondur. Genellikle sağ veya sol hemisferdeki parietal lob lezyonları, özellikle de sağ parietal korteks veya parietooksipital bileşke hasarları sonrasında ortaya çıkar. Sağ hemisfer lezyonları daha çok genel mekansal ilişkilerin, perspektifin ve bütünlük algısının kaybına yol açarken, sol hemisfer lezyonları detayların planlanmasında ve sıralı işlemlerin yürütülmesinde bozulmalara neden olur. Nörolojik muayenede hastadan küplerle belirli bir deseni oluşturması veya saat çizmesi istenir; bu testlerde motor güç kaybı olmaksızın parçaların bütünle ilişkisinin kurulamadığı açıkça görülür. Aynı zamanda Alzheimer hastalığı ve diğer demans türlerinin erken evre nöropsikolojik belirteçleri arasında kritik bir tanısal göstergedir.
Etimoloji
Latince 'constructio' [inşa etme, kurma] + Yunanca 'a-' [yokluk, olumsuzluk] + 'praxis' [eylem, hareket] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; motor hareket yeteneği ve fiziksel güç yerinde olmasına rağmen nesneleri bir araya getirme veya çizim yapma kapasitesinin kaybını ifade eder.
Karıştırmayın
İdeomotor apraksi ile sıklıkla karıştırılır; ideomotor aprakside hasta komut üzerine hayali bir nesneyi kullanma hareketini (örneğin tarakla saç tarama) yapamazken, konstrüktif aprakside sorun nesneleri uzaysal bir düzlemde bir araya getirme veya çizme becerisindedir. Primer motor veya duysal kayıplardan tamamen ayrıdır.