Konstrüktif Apraksi
Constructional Apraxia / Drawing Disability
Tanım
🔹 1. (constructional apraxia):
Bireyin motor becerileri ve görsel algısı yerinde olmasına rağmen, iki veya üç boyutlu nesneleri inşa etme, yapılandırma ya da karmaşık görsel figürleri kopya etme yeteneğini yitirdiği nöropsikolojik bir bozukluktur.
🔹 2. (drawing disability):
Bireyin iki veya üç boyutlu nesneleri kopyalama, çizme veya inşa etme becerisindeki bozulma ile karakterize edilen nöropsikolojik bir işlev bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (constructional apraxia): 72 yaşında inme geçirmiş bir hasta, klinisyenin verdiği dört adet tahta bloğu birbirine ekleyerek model üzerindeki şekli yapması istendiğinde, blokların hangi yüzde birleşeceğini hesaplayamaz; parçaları üst üste yığar veya mantıksız bir şekilde yan yana koyar. Fiziksel olarak ellerinde bir titreme ya da felç yoktur, ancak zihinsel uzamsal planlamayı eyleme dökemez. 🔹 2. (drawing disability): Nöroloji kliniğine başvuran 62 yaşında erkek bir hastadan, kendisinden istenen basit bir saat kadranını çizmesi ve akrep ile yelkovanı 'saat 11:10'u gösterecek şekilde yerleştirmesi istenmiştir. Hasta sayıları dairenin dışına taşırarak yerleştirmiş, sağ üst kadranı tamamen boş bırakmış ve iki boyutu üç boyutlu düzlemde birleştirememiştir.
Derin Analiz
🔹 1. (constructional apraxia):
Konstrüktif apraksi, görsel-mekansal (visuospatial) işleme ile motor planlama arasındaki entegrasyonun bozulmasından kaynaklanan bir kognitif disfonksiyondur. Genellikle sağ veya sol hemisferdeki parietal lob lezyonları, özellikle de sağ parietal korteks veya parietooksipital bileşke hasarları sonrasında ortaya çıkar. Sağ hemisfer lezyonları daha çok genel mekansal ilişkilerin, perspektifin ve bütünlük algısının kaybına yol açarken, sol hemisfer lezyonları detayların planlanmasında ve sıralı işlemlerin yürütülmesinde bozulmalara neden olur. Nörolojik muayenede hastadan küplerle belirli bir deseni oluşturması veya saat çizmesi istenir; bu testlerde motor güç kaybı olmaksızın parçaların bütünle ilişkisinin kurulamadığı açıkça görülür. Aynı zamanda Alzheimer hastalığı ve diğer demans türlerinin erken evre nöropsikolojik belirteçleri arasında kritik bir tanısal göstergedir.
🔹 2. (drawing disability):
Konstrüktif apraksi, genellikle sağ veya sol parietal lob lezyonları, serebrovasküler olaylar (inme) veya nörodejeneratif süreçler sonucunda ortaya çıkan visuosansöryel ve motor entegrasyon kusurudur. Temel sorun motor becerilerin kendisinde değil, görsel-mekansal bilgilerin motor eyleme dönüştürülmesindeki planlama hatasındadır. Parietal korteksin, özellikle de üst parietal lobülün ve bunlarla ilişkili fronto-parietal ağların işlev bozukluğu, hastanın bir küpü çizerken veya geometrik şekilleri bir araya getirirken parçalar arasındaki mekansal ilişkileri kuramamasına yol açar. Klinik değerlendirmede sıklıkla saat çizme testi veya Bender-Gestalt testi gibi görsel-motor entegrasyon bataryaları kullanılır.
Etimoloji
🔹 1. (constructional apraxia):
Latince 'constructio' [inşa etme, kurma] + Yunanca 'a-' [yokluk, olumsuzluk] + 'praxis' [eylem, hareket] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; motor hareket yeteneği ve fiziksel güç yerinde olmasına rağmen nesneleri bir araya getirme veya çizim yapma kapasitesinin kaybını ifade eder.
🔹 2. (drawing disability):
Latince 'constructio' (inşa etme, kurma) ve Grekçe 'apraxia' (a- [olumsuzluk] + praxis [eylem, hareket] - eylemsizlik) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
🔹 1. (constructional apraxia):
İdeomotor apraksi ile sıklıkla karıştırılır; ideomotor aprakside hasta komut üzerine hayali bir nesneyi kullanma hareketini (örneğin tarakla saç tarama) yapamazken, konstrüktif aprakside sorun nesneleri uzaysal bir düzlemde bir araya getirme veya çizme becerisindedir. Primer motor veya duysal kayıplardan tamamen ayrıdır.
🔹 2. (drawing disability):
Görsel Agnozi ile karıştırılabilir; ancak görsel agnozide birey nesneyi tanıyamazken, konstrüktif aprakside kişi nesneyi tanır fakat onun spatial (mekansal) tasviri için gereken motor-yapısal planlamayı gerçekleştiremez.
Keşfetmeye Devam Edin
Apraksi
Apraksi
Apraxia
Motor güç, duyu kaybı veya komutları kavrama yetisi tam olmasına rağmen, öğrenilmiş amaçlı ve becerikli hareketlerin planlanıp icra edilememesi durumu.
İncele
Parietal Lob
Parietal Lob
Parietal Lobe
Serebral korteksin ön, arka ve alt lobları arasında konumlanan; somatosasoryal girdilerin işlenmesi, görsel-mekansal bütünleştirme ve dikkat süreçlerinden sorumlu dört ana lobdan biri.
İncele