Kontrollü Deney
Controlled Trial
Tanım
Belirli bir tıbbi veya psikolojik duruma sahip katılımcıların yeni bir müdahaleyi alan deney grubu ile standart bakım veya plasebo alan kontrol grubuna ayrılarak kıyaslandığı araştırma yöntemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen birbilişsel davranışçı terapi protokolünün sosyal anksiyete üzerindeki etkisini test etmek için, tanı kriterlerini karşılayan 100 hasta rastgele ikiye ayrılır; birinci gruba yeni protokol uygulanırken, ikinci gruba standart bekleme listesi (kontrol) uygulanır ve semptom değişimleri istatistiksel olarak karşılaştırılır.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve klinik araştırmaların altın standartlarından biridir. Nedensellik çıkarımı yapabilmek için dışsal değişkenlerin kontrol altında tutulmasını ve en az iki grubun (müdahale ve kontrol) eş zamanlı olarak izlenmesini gerektirir. İç geçerliliği (internal validity) maksimize etmeyi hedeflerken, katılımcıların gruplara rastgele atanması durumunda 'randomize kontrollü çalışma' adını alır. Araştırmacının beklentilerinin sonuçları etkilememesi için körleme (blinding) protokolleri ile desteklenmesi bilimsel kesinlik açısından zorunludur.
Etimoloji
Latince 'contra-' (karşı, zıt) kökünden türetilen 'controllare' (denetlemek, kayıt altına almak) fiili ile Eski İngilizce kökenli 'trial' (deneme, test etme) kelimesinin birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Gözlemsel çalışma (observational study) ile sıklıkla karıştırılır; gözlemsel çalışmalarda araştırmacı değişkene müdahale etmez, sadece durumu kaydeder. Kontrollü çalışmalarda ise araştırmacı aktif olarak bir müdahale (manipülasyon) gerçekleştirir.