Kovulma Sanrısı
Delusion Of Persecution
Tanım
Bireyin başkaları tarafından tehdit edildiği, komplo kurulduğu veya zulüm gördüğüne dair mantıksal kanıtlara karşı dirençli, yanlış inancı.
Örnek Vaka / Uygulama
42 yaşındaki erkek hasta, komşularının evine mikrofon yerleştirdiğini, iş yerindeki yöneticilerin kendisini zehirlemek için gizli bir plan yaptığını ve sokaktaki yabancıların kendisine şifreli mesajlar gönderdiğini iddia ederek acil servise başvurmuştur. Mantıksal kanıtlar ve güvenlik kamera kayıtları gösterilmesine rağmen bu inancından vazgeçmemekte, tam tersine bu kişilerin kanıtları da yok edebilecek kadar güçlü olduğunu savunmaktadır.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikiyatri bağlamında paranoid spektrumun en belirgin manifestolarından biridir. DSM-5 kriterlerine göre şizofreni, sanrısal bozukluk veya diğer psikotik bozuklukların çekirdek bulgusunu oluşturur. Nörobiyolojik düzeyde, salience network (önem/dikkat ağı) ve dopaminerjik aşırı etkinlik ile ilişkilendirilir. Birey, çevresel nötr uyaranları (örneğin birinin öksürmesi, fısıldaması veya trafikteki araçların konumu) kendisine yönelik doğrudan bir tehdit veya zarar verme girişimi olarak yanlış yorumlar (abartılı atıf hatası). Bu durum, amigdala ve prefrontal korteks arasındaki işlevsel bağlantı bozukluğundan kaynaklanan tehdit algısının kronikleşmesiyle karakterizedir.
Etimoloji
Latince 'delusio' (aldatma, yanılgı) ve 'persecutio' (takip etme, zulmetme; 'per-' [baştan sona] + 'sequi' [takip etmek] köklerinden türetilmiştir).
Karıştırmayın
Referans Sanrısı (Delusion of Reference) ile sıkça karıştırılır. Referans sanrısında nötr olayların kişinin kendisine özel mesajlar içerdiği düşünülür (örn. TV spikerinin özel olarak kendisine göz kırpması); kovulma sanrısında ise bu olayların doğrudan zarar verme veya komplo amacı taşıdığı inancı hâkimdir.