Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH)
Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD)
Tanım
Akciğer içi hava akımının kısıtlanması, doku harabiyeti ve alveoler genişleme ile karakterize, en sık kronik bronşit ve amfizem formlarında görülen ilerleyici solunum yolu hastalığı.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllarca sigara kullanan 62 yaşındaki bir bireyin, merdiven çıkarken yaşadığı şiddetli nefes darlığı ve hırıltı şikayetleriyle başvurduğu klinik değerlendirmede, nefessiz kalma korkusuna bağlı gelişen panik atak benzeri anksiyete nöbetleri geçirdiği saptanmış; pulmoner rehabilitasyonun yanı sıra bilişsel davranışçı terapi ve nikotin bırakma programı multidisipliner olarak uygulanmıştır.
Derin Analiz
Solunum sisteminin kronik enflamasyonu ve hava yollarının kalıcı daralması ile seyreden bu tablo, sadece pulmoner bir patoloji olmayıp, sistemik etkileriyle de nöropsikoloji ve klinik psikoloji alanlarının yakın inceleme alanına girer. Kronik hipoksi (beyne yeterli oksijen gidememesi), hastaların bilişsel işlevlerinde, yürütücü işlev becerilerinde ve bellek performanslarında saptanabilir nöropsikolojik défisitlere yol açabilir. Bununla birlikte, solunum sıkıntısının yarattığı ölüm korkusu ve fiziksel kısıtlanmışlık, komorbid düzeyde majör depresyon, yaygın anksiyete bozukluğu ve cinsel işlev bozuklukları için yüksek bir zemin hazırlar. Tedavi protokolleri yalnızca pulmoner rehabilitasyonu değil, sigara bıraktırma süreçlerini destekleyen davranışçı müdahaleleri, psikoterapileri ve gerektiğinde psikofarmakolojik yaklaşımları da kapsamalıdır.
Etimoloji
Yunanca 'chronos' [zaman] + Latince 'obstruere' [engellemek, tıkamak] ve 'pulmonarius' [akciğer ile ilgili] sözcüklerinin bileşimi.
Karıştırmayın
Astım ile sıklıkla karıştırılır; astım geri dönüşümlü hava yolu obstrüksiyonu ve değişken semptomlar gösterirken, KOAH ilerleyici ve kalıcı hava akımı kısıtlanması ile ayrışır.