Kültürel Olarak Yüklenmiş Madde

Culturally Loaded İtem

Tanım

Psikolojik testlerde, yanıtlayıcının bilişsel kapasitesinden ziyade test hazırlayıcısının sosyokültürel arka planını yansıttığı için geçerliliği zedeleyen soru tipi.

Örnek Vaka / Uygulama

Stanford-Binet zeka testinin erken versiyonlarında yer alan 'Bir tenis kortunda hangi çizgiler bulunur?' sorusu, kırsal kesimde yaşayan veya tenis kültürü olmayan alt sosyoekonomik düzeydeki çocuklar için kültürel olarak yüklenmiş bir maddedir. Çocuk bu soruyu çözemediğinde sorun düşük zeka değil, tenis kültürüyle hiç karşılaşmamış olmasıdır.

Derin Analiz

Psikometri ve psikolojik değerlendirme süreçlerinde test adaletini doğrudan tehdit eden yapısal bir sapma kaynağıdır. Ölçülmek istenen psikolojik yapının (construct) dışındaki değişkenlerin (örneğin spesifik dini ritüeller, yerel deyimler, sınıfsal referanslar) soru metnine entegre edilmesi, bireyin gerçek potansiyelini maskeler. Bu durum, psikometride 'yapı geçerliliği' (construct validity) ihlaline yol açar; çünkü test maddesi bireyin bilişsel veya duygusal niteliğini değil, hakim kültürün kodlarına aşinalığını ölçer. Klasik test teorisinde ve madde tepki kuramında (IRT) bu tür maddeler, farklı alt gruplar arasında diferansiyel madde işleyişi (differential item functioning - DIF) göstererek sistematik ölçüm hatasına neden olur.

Etimoloji

Latince 'cultura' (toprak işleme, ekin, bakım / zihinsel geliştim) ve 'colere' (yaşamak, tapınmak) köklerinden türetilen 'kültür' kelimesi ile İngilizce 'load' (yüklemek, doldurmak) ve 'item' (madde, test sorusu) terimlerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Kültür-adilli test (culture-fair test) ile karıştırılır; kültür-adilli test bu tür yüklenmeleri en aza indirmeyi amaçlayan ölçme aracıdır. Önyargılı madde (biased item) ile sıklıkla eş anlama gelmekle birlikte, kültürel yüklenmişlik her zaman bilinçli bir önyargı içermez, sıklıkla hazırlayıcının kör noktalarından kaynaklanır.

Keşfetmeye Devam Edin

Karfoloji

Carphology

Ağır ateşli hastalıkların, deliriumun veya metabolik ensefalopatinin son evrelerinde görülen, hastanın yatak çarşaflarını, giysilerini veya hayali nesneleri çekiştirmesi, yolması ya da topluyormuş gibi hareketler yapması ile karakterize istemsiz motor davranıştır.

İncele

Hi-wa Itck

Hi-wa İtck

Mohave Kızılderili popülasyonunda görülen; sevilen birinden istenmeyen ayrılık sonrası ortaya çıkan depresyon, uykusuzluk, iştah kaybı ve intihar eğilimiyle karakterize kültüre özgü bir sendromdur.

İncele

Mental Bozuklukların Tanısal Ve İstatistiksel El Kitabı

Diagnostic And Statistical Manual Of Mental Disorders

Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından yayımlanan, ruhsal bozuklukların sınıflandırılması, tanımlanması ve tanı ölçütlerinin belirlenmesi konusunda küresel standart kabul edilen başvuru kaynağıdır.

İncele

Daymare

Uyanıkluk halindeyken, bilinçli fanteziler veya intrüzif düşünceler tarafından tetiklenen; kabusa benzer yoğun anksiyete, sıkıntı ve dehşet atakları.

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet

Kültürel Olarak Yüklenmiş Madde

Culturally Loaded İtem

Tanım

Psikolojik testlerde, yanıtlayıcının bilişsel kapasitesinden ziyade test hazırlayıcısının sosyokültürel arka planını yansıttığı için geçerliliği zedeleyen soru tipi.

Örnek Vaka / Uygulama

Stanford-Binet zeka testinin erken versiyonlarında yer alan 'Bir tenis kortunda hangi çizgiler bulunur?' sorusu, kırsal kesimde yaşayan veya tenis kültürü olmayan alt sosyoekonomik düzeydeki çocuklar için kültürel olarak yüklenmiş bir maddedir. Çocuk bu soruyu çözemediğinde sorun düşük zeka değil, tenis kültürüyle hiç karşılaşmamış olmasıdır.

Derin Analiz

Etimoloji

Karıştırmayın

Keşfetmeye Devam Edin

Karfoloji

Carphology

İncele

Hi-wa Itck

Hi-wa İtck

İncele

Mental Bozuklukların Tanısal Ve İstatistiksel El Kitabı

Diagnostic And Statistical Manual Of Mental Disorders

İncele

Daymare

Uyanıkluk halindeyken, bilinçli fanteziler veya intrüzif düşünceler tarafından tetiklenen; kabusa benzer yoğun anksiyete, sıkıntı ve dehşet atakları.

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet