Daymare
Daymare
Tanım
Uyanıkluk halindeyken, bilinçli fanteziler veya intrüzif düşünceler tarafından tetiklenen; kabusa benzer yoğun anksiyete, sıkıntı ve dehşet atakları.
Örnek Vaka / Uygulama
Otomobiliyle köprüden geçerken zihninde aniden aracın bariyerleri aşıp aşağı düştüğüne dair canlı bir fantezi beliren 28 yaşındaki bir bireyin, saniyeler içinde kalbinin hızla çarpmaya başlaması, solunum yetmezliği hissetmesi ve yoğun bir dehşet dalgasıyla felç olmuş gibi hissetmesi durumu.
Derin Analiz
Daymare, geleneksel uyku bozukluklarından farklı olarak tam bilinç ve uyanıklık evresinde gerçekleşen akut disforik yaşantılardır. Bilişsel açıdan, bireyin uyanık durumda ürettiği katastrofik zihinsel imgelerin (waking-state fantasies) otonom sinir sistemini (özellikle sempatik dalı) ani bir şekilde aktive etmesiyle karakterizedir. Klinik düzlemde; panik bozukluk, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) veya şiddetli obsesif-kompulsif spektrum bozukluklarında görülen katastrofik zihin imgelerinin (intrusive imagery) yarattığı akut dehşet tablosuyla örtüşmektedir. Amigdala nükleusunun hipokampal bağlamlamayı bypass ederek doğrudan prefrontal korteksin ketleme mekanizmalarını devre dışı bıraktığı varsayılan bu süreç, bireyin gerçeği değerlendirme yetisini anlık olarak sarsabilir.
Etimoloji
İngilizce 'day' [gündüz] ve 'mare' [gece kabusu, hortlak - Eski İngilizce 'mære' (uyku sırasında göğüse çöktüğü sanılan kötü ruh veya kabus cin)] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Gündüz düşü (daydream) ile karıştırılır; gündüz düşü genellikle keyifli, kontrollü ve esnek zihinsel kaçışlar iken, daymare istemsiz, yıkıcı, kontrol edilemeyen ve akut panik/dehşet yaratan bir durumdur. Ayrıca gece kabuslarından (nightmare) uyanıklık evresinde gerçekleşmesiyle ayrılır.