Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kumar Oynama Bozukluğu

Gambling Disorder

Tanım

Kişinin günlük yaşamını, mesleki işlevselliğini ve sosyal ilişkilerini tahrip eden, yineleyici ve kontrol edilemeyen kumar oynama dürtüsüyle karakterize klinik bir tablodur.

Örnek Vaka / Uygulama

Kırk yaşındaki bir bireyin, kaybedilen parayı geri kazanma umucuyla ('chasing losses') birikiminin tamamını riske atması, bu durumu ailesinden gizlemek için sistematik yalanlar söylemesi ve kumar oynama davranışı engellendiğinde şiddetli anksiyete, huzursuzluk ve irritabilite (yoksunluk belirtileri) sergilemesi.

Derin Analiz

DSM-5 ve DSM-5-TR sınıflandırmalarında dürtü kontrol bozuklukları kategorisinden çıkarılarak 'Madde bağlantılı ve bağımlılık yapıcı bozukluklar' çatısı altına alınmıştır. Bu nosolojik değişim, kimyasal bir madde içermemesine rağmen kumar davranışının beyin ödül sisteminde (mezokortikolimbik dopaminerjik yolak) tıpkı psikoaktif maddeler gibi tolerans ve yoksunluk benzeri nörobiyolojik süreçleri tetiklediğini kanıtlamaktadır. Ventromedial prefrontal korteks disfonksiyonu, karar verme süreçlerinde bozulmaya ve anlık ödüllerin uzun vadeli yıkıcı sonuçlarına karşı körleşmeye yol açar.

Etimoloji

İngilizce 'gamble' (şans oyunu oynamak, risk almak) fiilinden türetilmiş olup kökeni Eski İngilizce 'gamen' (oyun, eğlence) sözcüğüne dayanır; 'disorder' ise Latince 'dis-' (olumsuzluk, bozukluk) ve 'ordinare' (düzenlemek, sıralamak) kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Sosyal amaçlı ara sıra kumar oynamak ile karıştırılır; ayırt edici klinik kriter, davranışın bireyde ve yakın çevresinde yarattığı klinik düzeyde sıkıntı, işlevsellik kaybı ve durdurma çabalarının başarısızlıkla sonuçlanmasıdır.