Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Lirent İçi İşaret

İntramaze Cue

Tanım

Bir labirentin sınırları içerisinde, organizmanın mekansal yönelimini sağlamak için kullandığı zemin dokusu, duvar rengi veya koku gibi duyusal ipuçları.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir araştırmacının farelerin radyal kollu labirentteki öğrenme performansını ölçtüğü deneyde, kolların birinin tabanına zımpara kağıdı yapıştırması ve o kola belirli bir koku vermesi, deneğin o bölgeyi ayırt etmesini sağlayan birer lirent içi işarettir.

Derin Analiz

Bilişsel psikoloji ve davranışçı nörobilim laboratuvarlarında, özellikle rodent (kemirgen) modelleriyle yürütülen mekansal öğrenme ve bellek testlerinde (örneğin Morris Su Labirenti veya T-Labirent) kritik bir metodolojik değişkendir. Lirent içi işaretler, deneğin labirentin dışındaki çevresel ipuçlarına (extramaze cues) ihtiyaç duymadan, mekanın kendi dinamikleriyle bilişsel harita (cognitive map) oluşturmasına imkan tanır. Hipokampal yer hücreleri (place cells), bu tür duyusal uyarıcıları kodlayarak organizmanın uzaydaki konumunu haritalandırır. Deneysel tasarımlarda, bu işaretlerin manipüle edilmesi (örneğin yerlerinin değiştirilmesi veya kaldırılması), deneklerin yön bulma stratejilerinin egosal (egocentric) mi yoksa alansal (allocentric) mi olduğunu ayırt etmek için istatistiksel ve davranışsal olarak sıklıkla analiz edilir.

Etimoloji

Latince 'intra' (içinde, dahilinde) öneki ile Eski Fransızca 'mas' (konut, çiftlik) kökünden türetilen 'maze' (labirent) sözcüğü ve Orta İngilizce 'coign' kökünden gelen 'cue' (işaret/ipucu) kelimesinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Labirent dışı işaret (extramaze cue) ile sıklıkla karıştırılır; labirent dışı işaretler odanın duvarındaki posterler veya pencereler gibi labirentin sınırları dışındaki referans noktalarını kapsarken, lirent içi işaretler tamamen test düzeneğinin fiziksel yapısına dahildir.