Malapropizm
Malapropism
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin kahve siparişi verirken 'Espresso makinesi yerine ekspres makinesi' demek yerine, tamamen farklı bir anlama gelen ancak benzer sesli 'aspiratör' kelimesini istemeden 'Bana bir aspiratörlü kahve yapar mısınız?' şeklinde telaffuz etmesi klasik bir malapropizm vakasıdır.
Derin Analiz
Nörodilbilim ve bilişsel psikoloji perspektifinden malapropizm, beyindeki leksikon (sözlük) erişimi ve fonolojik kodlama aşamalarındaki anlık bir aksamayı işaret eder. Konuşmacı, hedef kelimenin fonolojik (sesbilimsel) taslağına ulaşır ancak anlamsal (semantik) filtreleme sırasında benzer sesli yanlış bir lemal bileşeni aktive ederek ifadeyi dışa vurur. Bu durum, Broca ve Wernicke alanları arasındaki fonolojik-semantik ağın dinamik işleyişindeki hassasiyeti ve olası dilsel slip (dil sürçmesi) mekanizmalarını somutlaştırır. Klinik olarak afazi türlerinde veya normal bilişsel yorgunluk durumlarında gözlemlenebilir.
Etimoloji
Fransızca 'mal à propos' (yersiz, uygunsuz) ifadesinden türetilmiş olup, kökenini Richard Brinsley Sheridan'ın 1775 tarihli 'The Rivals' adlı oyunundaki kelimeleri yanlış ve gülünç şekilde kullanan karakteri Mrs. Malaprop'tan alır.
Karıştırmayın
Freudyan sürçme (dil sürçmesi) ile sıklıkla karıştırılır; ancak malapropizm bilinçdışı arzuların dışavurumu değil, tamamen fonolojik benzerliğe dayanan bilişsel bir leksikal erişim hatasıdır. Ayrıca 'slips of the tongue' kavramının daha geniş şemsiyesi altında yer alır.