Malnütrisyon
Malnutrition
Tanım
Diyetteki karbonhidrat, yağ, protein, vitamin ve minerallerin dengesiz veya yetersiz/aşırı alımıyla karakterize edilen patolojik durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Uzun süredir yalnızca karbonhidrat ağırlıklı beslenen ve protein alımı yetersiz kalan bir çocukta letarji, büyüme geriliği ve apati (kwashiorkor tablosu) gözlenmesi; ya da aşırı kalori alımına bağlı gelişen obezitenin yanı sıra spesifik vitamin toksisitelerinin (hipervitaminoz) ortaya çıkması.
Derin Analiz
Malnütrisyon, yalnızca kalori bazlı açlığı değil, aynı zamanda spesifik mikro ve makro besin öğelerinin eksikliğini veya fazlalığını kapsayan geniş bir klinik spektrumdur. Nöropsikolojik açıdan, özellikle kritik gelişim dönemlerinde veya kronik süreçlerde, sinir sisteminin miyelinasyonunu, nörotransmitter sentezini ve sinaptik plastisiteyi doğrudan etkiler. Örneğin, B grubu vitaminlerinin (niyasin, tiamin vb.) eksiklikleri, kognitif yıkımdan depresif tablolara ve organik psikiyatrik sendromlara kadar varan nöropsikiyatrik bozuklukları tetikler. Metabolik düzeyde ise vücudun homeostatik dengesini bozarak endojen enerji depolarının katabolizmasına yol açar.
Etimoloji
Fransızca 'malnutrition' sözcüğünden alıntıdır. Latince 'malus' (kötü, kusurlu) öneki ile Latince 'nutrire' (beslemek, emzirmek) fiilinden türetilen 'nutrition' kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Sadece kalori eksikliğini ifade eden 'açlık (starvation)' kavramı ile karıştırılır; oysa malnütrisyon hem yetersiz beslenmeyi (under-nutrition) hem de aşırı ve dengesiz beslenmeyi (over-nutrition) kapsar.