Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Mantıksal Zorunluluk

Logical Necessity

Tanım

Biçimsel bir mantık sisteminin kurallarına ve belirli öncüllere dayandığında, aksi iddia edilemez veya tersi düşünülemez olan kesin geçerli sonuç.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir psikiyatri kliniğinde yapılan bilişsel esneklik testinde, hastaya 'Tüm kediler memelidir ve Boncuk bir kedidir' öncülleri verildiğinde, hastanın 'O halde Boncuk bir memelidir' sonucuna varması mantıksal zorunluluğu temsil eder. Burada sonuç, öncüllerin içeriğinden bağımsız olarak biçimsel geçerliliğin kaçınılmaz bir neticesidir.

Derin Analiz

Mantıksal zorunluluk, bilişsel bilimler ve formal mantık bağlamında, tümdengelimsel akıl yürütmenin temel taşıdır. Öncüllerin doğru olduğu kabul edildiğinde, sonucun yanlış olmasının mantıken imkansız olduğu durumları ifade eder. Bilişsel düzeyde, insan zihninin soyutlama ve kural tabanlı çıkarım yapma kapasitesinin bir ürünüdür. Nörobiyolojik temelde ise prefrontal korteksin yürütücü işlevleri, çalışma belleği manipülasyonu ve parietal lobun sembolik işlemleme ağları aracılığıyla gerçekleştirilir. Olasılıksal veya ampirik zorunluluktan farklı olarak, deney veya gözleme dayanmaz; tamamen analitik ve sentaktik kuralların tutarlılığından türetilir.

Etimoloji

Latince 'logica' (mantık, Yunanca 'logos' [söz, akıl, akıl yürütme] kökünden) + 'necessitas' (kaçınılmazlık, zorunluluk, 'necesse' [gerekli] kelimesinden türetilmiştir).

Karıştırmayın

Ampirik zorunluluk (gözlem ve deneyle doğrulanan olgusal gerçeklikler) ve olumsallık (gerçekleşmesi veya gerçekleşmemesi mantıksal olarak mümkün olan durumlar) ile sıklıkla karıştırılır. Mantıksal zorunluluk deneysel test gerektirmez, formaldır.