Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Maslow İnsani Motivasyon Teorisi

Maslow’s Theory Of Human Motivation

Tanım

Abraham Maslow tarafından öne sürülen; insan gereksinimlerinin hiyerarşik bir düzene sahip olduğunu ve bireyin temel eksiklik giderme güdülerinden üst düzey anlama, estetik ve kendini gerçekleştirme potansiyeline doğru evrildiğini savunan hümanist motivasyon kuramı.

Örnek Vaka / Uygulama

Yıllardır kronik işsizlik ve barınma krizi yaşayan bir birey (fiziksel ve güvenlik ihtiyaçları karşılanmamış), sanat tarihi kitapları okumak veya felsefi tartışmalara katılmak yerine öncelikli olarak günlük karnını doyuracak ve başını sokacak bir yer bulmaya odaklanır. Temel güvenlik sağlandıktan sonra ise bireyin odağının yaratıcı projelere ve kişisel tatmine (kendini gerçekleştirme) evrilmesi bu teorinin pratik izdüşümüdür.

Derin Analiz

Hümanist psikolojinin temel taşlarından biri olan bu teori, insan davranışını yalnızca biyolojik dürtülerle veya çevresel pekiştireçlerle açıklayan mekanistik yaklaşımlara meydan okur. Maslow, motivasyonu iki ana kategoride inceler: Fiziksel gereksinimler, güvenlik ve dışlanma korkusu gibi eksiklik durumlarından doğan 'eksiklik motivasyonu' (deficiency motivation) ve estetik, bilme, kendini gerçekleştirme gibi üst düzey gereksinimlerden beslenen 'üst motivasyon' (metamotivation). Hiyerarşi, alt basamaktaki eksiklikler büyük ölçüde giderilmeden üst basamaktaki potansiyellerin tam anlamıyla aktive olamayacağını öngörür. Ancak modern bilişsel ve evrimsel psikoloji, bu katı basamaklı yapının her bireyde evrensel bir sıra izlemediğini, çevresel ve kültürel bağlamlara göre esneklik gösterdiğini ampirik olarak ortaya koymuştur.

Etimoloji

İngilizce 'Maslow' (Abraham Maslow, soyadı) + 'theory' (Antik Yunanca 'theōria' [gözlem, inceleme]) + 'human' (Latince 'humanus') + 'motivation' (Latince 'movere' [harekete geçirmek] kökünden türetilmiştir).

Karıştırmayın

Drive-Reduction Theory (Dürtü Azaltma Teorisi) ile karıştırılır; dürtü azaltma teorisi yalnızca fizyolojik dengesizlikleri (homeostaz) gidermeye odaklanırken, Maslow'un teorisi fizyolojik sınırların ötesindeki büyüme ve potansiyel arayışını (üst motivasyon) merkeze alır.