Öjenik
Eugenic
Tanım
Kalıtsal özellikleri ve genetik havuzu olumlu yönde etkileyen, gelecek nesillerin biyolojik niteliklerini iyileştirmeye elverişli olan faktörleri tanımlayan sıfat.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik genetik danışmanlıkta, belirli resesif genetik hastalıkların sonraki nesillere aktarım riskini hesaplayan bir tarama protokolünün, popülasyon sağlığını olumlu yönde destekleyen biyolojik faktörleri incelemesi öjenik etkilere örnek gösterilebilir.
Derin Analiz
Tarihsel ve biyolojik bağlamda öjenik, insan popülasyonlarının genetik kalitesini yapay seçilim yoluyla artırmayı amaçlayan teorik ve uygulamalı bir çerçeveyi ifade eder. 19. yüzyılın sonlarında Francis Galton tarafından evrimsel biyoloji ve kalıtım ilkeleri temelinde şekillendirilmiş; ancak 20. yüzyılda insan hakları ihlalleri, zorunlu kısırlaştırma ve ayrımcı politikalarla ampirik ve etik meşruiyetini yitirmiştir. Günümüz modern genetiğinde, gen terapisi ve reprodüktif teknolojiler bağlamında bireysel düzeyde tartışılan kalıtımsal müdahaleler, tarihi öjenik hareketin determinist perspektifinden ayrı tutulur.
Etimoloji
Yunanca 'eu-' (iyi, güzel) + 'genes' (doğan, soyundan gelen) köklerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı olarak 'iyi doğuş' veya 'üstün kalıtım' demektir.
Karıştırmayın
Dysgenic (disjenik - kalıtımı olumsuz etkileyen faktörler) ve eugenics (öjenik hareketi veya bilimi, ki burada söz konusu olan 'eugenic' terimi bir sıfattır ve etkiyi tanımlar).